|

Trịnh Công Sơn: Thư tình gửi một người

SGTT.VNNgày 1.4.2011, đúng mười năm sau ngày nhạc sĩ Trịnh Công Sơn rời cõi tạm để rong chơi chốn vĩnh hằng, bà Dao Ánh – người tình đầu tiên – một trong những người tình đã mãi mãi bất tử bằng những ca khúc của ông cho công bố hơn 300 bức thư tình của Trịnh Công Sơn gửi cho bà.

———————————————-

Dao Ánh lần trở lại năm 1998. Ảnh: TLGĐ

Trịnh Công Sơn đã nói tiếng yêu em bằng ngôn ngữ thật đẹp, là bản chúc thư ca ngợi tình yêu, là thân phận, là những dằn vặt triền miên về kiếp người. Người ta nói nghệ thuật là đời sống riêng biệt, hiếm hoi. Trong trường hợp này, dường như tình yêu đã làm nên những cảm xúc để từ đó ra đời những tình khúc huyền thoại để lại cho cuộc đời. Xin cảm ơn bà Dao Ánh và gia đình cố nhạc sĩ Trịnh Công Sơn đã cho phép Giai phẩm xuân Tân Mão Sài Gòn Tiếp Thị lần đầu tiên công bố những di bút rất riêng tư này.

Sau gần nửa thế kỷ, hơn ba trăm bức thư tình mới được chủ nhân của nó tiết lộ, hé mở phần sâu thẳm trong trái tim một nhạc sĩ tài hoa, gắn với một thời đoạn khai sinh những ca khúc bất hủ về tình yêu và thân phận…

25 tuổi, tốt nghiệp trường Sư phạm Quy Nhơn, Trịnh Công Sơn đã chọn B’lao, một thị trấn chênh vênh giữa những tầng mây để sống như một kẻ ẩn dật, ôm theo mối tình si với người con gái xứ Huế mang tên Dao Ánh.

Bức thư đầu tiên anh gửi ngày 17.9.1964, với những lời mở đầu như một tiếng reo vui “Dao Ánh, Dao Ánh, Dao Ánh…”. Nét chữ của anh hồi ấy nắn nót như những nốt nhạc: “Anh cảm ơn Ánh nghìn lần đã yêu thích thiên-đàng-sương-mù của anh. Anh sẽ cố gắng yêu thích lấy nó đến bao giờ không thể. Ở đây có cái tự do của con người mỗi ngày chỉ thấy mình và trời đất…”.

B’lao bỗng hiển hiện thật rõ nét với hình ảnh một người đàn ông mơ mộng trầm tư ngày ngày chỉ có một niềm vui duy nhất là ra bưu cục đón nhận những bức thư. Anh viết về những ngày dài hoang vu, những buổi sáng thức dậy trong im lặng, những buổi tối trăng non… Anh gọi tên Dao Ánh không biết bao nhiêu lần trong thinh không… Anh dệt lên trong tâm tưởng một hình ảnh thật trinh nguyên, một Dao Ánh với “mái tóc thật dài, với tâm hồn lá non và tiếng cười hồn nhiên như một buổi sáng mùa xuân…”. Bắt gặp đâu đó trong những cuộc hẹn hò bất thành của anh là những giận hờn, trách cứ như biết bao người đàn ông khác trong tình yêu. Nhưng trách cứ của anh sao mà dịu dàng, sao mà ngọt ngào, yêu thương.

Những kỷ niệm đẹp nhất giữa hai người đã trở thành cái cớ cho những suy tư về thân phận, về chiến tranh, về tình yêu của Trịnh Công Sơn tuôn trào. Hay có lẽ cái khoảng cách vời vợi giữa một tình yêu quá mộng mị đã giúp anh soi rọi một cách trầm tĩnh nhất vào cái hố thẳm của riêng mình, để gọi tên những cảm xúc cho Phúc âm buồn, Tuổi đá buồn, Lời buồn thánh, Như cánh vạc bay, Chiều một mình qua phố… Dao Ánh còn giữ lại nguyên vẹn bản viết tay đầu tiên của Mưa hồng, Tuổi đá buồn với lời đề tặng “bản của Ánh đó”. Suốt cả mùa hè năm 1965, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn lơ lửng giữa sự sống và cái chết, với những cơn hôn mê trước giấc ngủ của một kẻ tuyệt vọng cùng cực. Những ca khúc phản chiến, kêu gọi hoà bình rúng động lòng người đã ra đời chính trong thời điểm này, như Ca dao mẹ, Lại gần với nhau, Người con gái Việt Nam da vàng… Những ca khúc tranh đấu quyết liệt để giành lại quyền sống, để được làm người.

Thủ bút Trịnh Công Sơn.

Trịnh Công Sơn dạy tại B’lao chỉ ba năm, từ 1964 đến 1967, ba năm đều đặn với hơn ba trăm bức thư tình. Quả thật anh là người viết thư tình lãng mạn nhất của thời đại. Bức thư đầu tiên anh nói lời cảm ơn, và bức thư chia tay cuối cùng, anh cũng nói lời cảm ơn. Mỗi lá thư của anh như một đoản văn đầy chất thi ca, chứa đựng tâm trạng lo âu, dằn vặt triền miên về kiếp người, lòng tin vào những điều tốt đẹp đang dần mất đi trong cõi nhân gian. Đây thực sự là mảng văn chương ấn tượng trong cuộc đời nghệ thuật của Trịnh Công Sơn, bên cạnh gia tài đồ sộ về âm nhạc của anh.

Năm 1993, Dao Ánh đã trở lại Việt Nam, và gặp lại Trịnh Công Sơn. Xin trả nợ người đã được anh viết liền một mạch vào đêm mùng ba tết năm ấy. Dưới bản nhạc anh viết tặng Dao Ánh là một tiếng thở dài đau nhói: “Nỗi buồn xin lỗi bàn tay/Tấm thân hiu quạnh ngồi say một mình…” Dao Ánh đã ly dị chồng ngay sau cuộc hội ngộ buồn bã này.

Những lời cuối cùng anh viết cho Dao Ánh là những ngày anh nằm trên giường bệnh. Anh không thể cầm bút được, nên phải đọc cho người bạn Sâm Thương viết giùm mình, và gửi qua email. Vẫn là những lời an ủi thật dịu dàng: “Ánh cố gắng tìm được những niềm vui nhỏ nhắn trong cuộc sống bình thường là quý giá lắm rồi. Chúc Ánh một cái tết thú vị dù chỉ một mình hay với người khác…”.

Hơn bốn mươi năm đã qua, bao tao loạn, thăng trầm, chiến tranh liên miên, rồi lấy chồng, sang Mỹ… vậy mà Dao Ánh vẫn cất giữ nguyên vẹn những bức thư tình, những chiếc phong bì, kể cả từng chiếc lá dã quỳ anh ép trong thư, cả những giọt nến anh đốt lên để viết tên chị… Nhưng có một điều ít ai biết, là lúc đó Ngô Vũ Dao Ánh, em gái của Ngô Vũ Bích Diễm (nhân vật của Diễm xưa), chỉ mới… mười lăm tuổi.

Không ít người thắc mắc tại sao đến giờ này, Dao Ánh mới chịu công bố những bức thư tình. Chính chị đã phải trải qua những ngày dài đắn đo, nên mười năm sau ngày mất của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn, chúng ta mới được chiêm ngưỡng nó. Trong thư gửi Trịnh Vĩnh Trinh, em gái Trịnh Công Sơn, Dao Ánh viết: “Hãy nghĩ về anh Sơn không phải chỉ để dành riêng cho một con người, một gia đình, một thành phần cụ thể nào cả… Dù cho mình có yêu thương anh Sơn thế nào đi nữa thì anh đã là một vĩ nhân rồi, và theo hướng nhìn đó anh đã là của tất cả mọi người. Dao Ánh đã tập nghĩ cho mình như thế, để có thể giao phó tập thơ này cho gia đình xuất bản, như một món quà để lại cho thế hệ đời sau và văn chương Việt Nam…”.

Bì thư Trịnh Công Sơn gửi Dao Ánh

Và của Dao Ánh gửi TCS

Bà Dao Ánh chụp chung cùng gia đình nhạc sĩ trong đêm nhạc Trịnh Công Sơn ở Vũng Tàu năm 2008. Ảnh: Nguyệt Vy

Nhà thơ Nguyễn Duy, người được gia đình Trịnh Công Sơn tin cậy giao phó việc biên tập và xuất bản tác phẩm Thư tình gửi một người, thổ lộ: “Đọc hết ba trăm hai mươi bức thư tình, tôi gần như choáng váng. Cảm ơn những người tình như Dao Ánh đã biết gìn giữ tình yêu của anh Sơn trong bốn mươi sáu năm qua, tức là gần nửa thế kỷ. Dao Ánh vừa là một tình yêu rất cụ thể, đồng thời là một tình yêu biểu tượng. Một tình yêu cụ thể đã chấm dứt, nhưng biểu tượng tình yêu thì bất tử với thời gian…”.

Bức thưa chia tay của Trịnh Công Sơn gửi Dao Ánh:

 

Bà Ngô Vũ Dao Ánh lần trở lại mười năm sau. Ảnh: Nguyệt Vy

B’lao, Ngày 25/Mars/1967

Bây giờ đã quá khuya, chương trình chuyên đề về tình yêu còn để lại một vị đắng rất mỏng. Mọi người cũng đã ngủ từ lâu và anh cũng phải quyết định một lần cho Ánh lẫn cho anh. Một quyết định thật khó khăn và chẳng ai trong cuộc dám dứt khoát với chính mình. Quyết định nào cũng có sự khổ sở của nó. Anh cam đành là kẻ bội bạc để mở ra cho Ánh sự ngạt thở bấy lâu trong đó người này hay kẻ kia đã cố gắng đóng cho trọn vai trò của mình. Cho đến phút này anh vẫn cảm thấy chỉ riêng mình anh đã sống thật hồn nhiên trong tình yêu đã qua.

“Chúng mình chấm dứt tình yêu đó ở đây”

Hãy xem mọi lầm lỗi đều ở anh cả và sau quyết định này là một lối ngỏ thênh thang trên đó Ánh hãy đi vào những phiêu lưu mới đừng ăn năn, đừng băn khoăn gì cả. Tất cả đã rõ như một khoảng trắng. Cũng đành vậy thôi.

Anh đã nhìn tình yêu ở một độ cao nhất của thuỷ triều. Quyết định như không thuộc về anh. Anh xin cảm ơn bốn năm ròng rã nâng niu tình yêu đó. Cũng xin cảm ơn những buổi đợi chờ thật dịu dàng không bao giờ còn có được. Để vĩnh biệt nhau trong tình yêu đó anh chỉ muốn khuyên Ánh, trong tương lai hãy tự tin hơn và bớt suy tính.

Anh đã bất lực không cứu vãn gì được cho tình yêu của mình. Thêm một lần đánh mất và thất lạc những vàng son.

Đã viết quá dài ngoài ý muốn nhưng nói một lần mà cho tất cả về sau.

Cầu mong thật nhiều bình an cho Ánh và đời đời hạnh phúc trong những dự tính mới ở tương lai.

Thân yêu

Trịnh Công Sơn

Tác giả Kim Yến (Sài Gòn Tiếp Thị)

37 Phản hồi cho “Trịnh Công Sơn: Thư tình gửi một người”

  1. Góp ý:
    Trịnh Công Sơn là người tài hoa. Khi đã là người vtài hoa thì tất nhiên trái tim cũng đầy rung cảm hơn và đáng yêu hơn, được người đời hâm mộ anh hơn. Như hoa đẹp và thơm thì tất nhiên phải quyến rũ ong bướm. Con người anh lại có trái tim yêu nước, chống kẻ xâm lược đất nước mình. Tiếng nhạc lời ca của nah là tiếng súng, tiêng pháo nã vào kẻ xâm lược. Cho nên rất dễ hiểu là có đại đa số nhân dân yêu quý anh và có mấy ông Việt nam cộng hòa sân hận đầy mình thì dị ứng với anh, ganh tỵ với anh và sau cùng là nói láo với anh.
    Dù sao chúng tôi cũng rất cảm ơn quý báo đã công bố những tư liệu quý về nhân tài và đa tình, yêu nước này.
    Nguyễn Thị Quỳnh Hoa.

  2. Sigma says:

    Tinh ca cua ong nay nghe thi hong vo!!! (chac tinh yeu cua ong cung vay thoi , Luc gan “En” ong chi tan may tan troi tan bien nen may “En “bo chay het )
    Chi co am thanh phan chien la nghe da thoi !!!???? the moi chet chu……!!!!!
    Theo Sigma thi Ong nay hoi “bi” binh gi do.
    Khong biet co phai la nhac si khong ? chu theo Ong To Hai thi viet duoc mot so nhac voi cay gitar
    thi chua the goi la nhac si duoc. (hoi ky mot thang hen)

  3. lONG says:

    Tài quá nên lắm bạn lắm bè. Ai cũng là người được ông ni chiếu cố, yêu thương nhiều nhất. Dĩ nhiên là cần phải ngưỡng mộ tài năng. Nhưng đem tài năng ra mà ca mãi không biết người chết có buồn không, chứ người sống thì hơi buồn ngủ rồi đó.

  4. Hùng Vũ says:

    Đang lúc đất nước đầy rẫy những vấn đề phải nói, phải viết…Mà một diễn đàn yêu nước chống cộng lại đưa câu chuyện vơ vẩn yêu đương ngày xửa ngày xưa cuả một tay phản chiến …..
    Dù có là thiên tài đi nữa, cũng chẳng ích gì cho ai ….Huống chi còn có lợi cho bạo quyền ngự trị.

    Trung ngôn, nghịch nhĩ…Chắc ban biên tập chẳng ưa ý kiến này. Nhưng chẳng lẽ lại sợ sự thật ư?

    • pham dang ai says:

      cho du co la thien tai ma di lam duong hai dan hai nuoc lai cang bi phi nho ngan lan hon mot nguoi tam thuong. nap quan da dong, hay de ho di vao hu vo do la su kinh trong muc do thap nhat doi voi nguoi chet. tat ca nhung gi ho co khong la dong gop cho dan cho nuoc, gia dinh , ban be hay giu lam cua rieng.

  5. duc nguyen says:

    Hết cô chị lại đến cô em , tự bôi xấu cho nhau và cho cả gia dĩnh. TCS là một người yêu đuổi về sinh lý , ông ta yêu rất nhiều và hình như cũng không biết yêu thật sự ,một phần của nghệ sĩ tính. Tôi thấy tội cho cô này ,tưởng mình đang làm một việc to tác lắm về một người mà cô cho là vĩ nhân , và cũng để hưởng một chút hư danh đang tiếc !!!

    • tuylan says:

      Dong-y voi Duc-Nguyen , Co nay giu va dua len nhung tai-lieu the nay dung toi nhgiep ong Chong Co Dao(nhon) Anh . Co mot cau hat cua V T A va mot cau tho cua TTKH hop voi hoan-canh co nay . Co-le chong co (DA) da khong con , chu nhu ri la xuc-pham ton-nghiem cua ong chong (D A) lam . Con ho Trinh that la bat-hu . Nhung con nguoi Ong khong phai la bac truong-phu . Sao tao-hoa eo-le mot tai nang chua trong mot con nguoi nhu rua !!! . . TL

  6. lotxac says:

    YÊU AI THÌ YÊU; chứ đừng và đừng bao giờ YÊU NGHỆ SĨ; mà nhất là nghệ sĩ TRỊNH CÔNG SƠN một nghệ sĩ chạy theo thời thế; sống nhờ Võ văn Kiệt; trong khi đó các nghệ sĩ khác chấp nhận trong cảnh nghèo túng. có người phải chạy xe ôm như nghệ-sĩ: Thanh Hoài vẫn giữ lòng trung kiêng với Tổ-quốc VNCH mà không chạy theo kẻ GIAN ÁC hại dân bán nước.
    Hai TỘI ÁC do TRỊNH-NGUYỄN đã phân chia sông GIANH làm ranh giới mà THI-SĨ ĐẰNG-PHƯƠNG Nguyễn ngọc Huy đã làm đề tựa HẬN SÔNG GIANH vẫn còn đó.
    Ai thích Trịnh công Sơn thì cứ theo hắn về với hắn để viễn du TIÊN-NỮ mà hưởng SẮC HOA.
    riêng tớ; vẫn xem Trịnh công Sơn là kẻ chạy theo danh vọng,và hùa theo kẻ BẤT NHÂN PHI NGHĨA.

  7. Cuội says:

    Đọc bài ni xong, cười khầng khậc vì nghe nói văn công cộng sản Hồng Nhung vừa lay xác họ Trịnh khóc lời yêu thương, PR cho giọng hát khê của mình. Nhớp nhúa quá Hồng Nhung ơi…

  8. Mạc Văn Dân says:

    Thiên tài chi mô hỉ.

    Thời chiến, viết nhạc phản chiến là hạp nhĩ, ăn tiền!

    Thầy Trí Quang ơi, có em Dao Anh mát mắt lắm nì!

    • Hèn chi mô Hòa Thượng THÍCH ĐỦ THỨ (cả học Tóan sơ lẫn CAO cấp, cả căn hộ siêu sang chung cư nữa ! hi hi hi …) đang trụ trì Chùa 1 Cột ở Thủ đô Bóng tối ….

      Thầy Trí Sáng wơi ! Có bần đạo Sư Hổ mang nhận quà Dao Anh giùm thầy …

      Thầy về tay trắng còn CHÂN KHÔNG

      ( TLD cảm tác nhân Thầy Nhất Hạnh về Việt Nam chạy bỏ của may còn đem theo được Sư cô CHÂN KHÔNG về Làng Hồng Làng Mai trên Đất Pháp !! )

      • lotxac says:

        Này chú em Nguyễn hữu Viện ơi !
        MÍA SÂU CÓ ĐỐT; NHÀ DỘT CÓ NƠI.
        Không phải ông hoà Thượng nào cũng giống như TNH/CK đâu. Chỉ một con SÂU làm RẦU nồi CANH. Ở Pháp cũng có những Ông Hoà Thượng TU-CHÂN CHÍNH VẬY.
        Khi nước MẤT thì mình mới thấy mặt CHUỘT. Chú chẳng sợ DÂN MAFIA HUẾ sao ?
        Riêng ngộ; CÁI NÔI của THỪA THIÊN đó nị ?

  9. lONG says:

    Bà ni lớn tuổi quá. Chụp hình không còn cái răng mô. Nhạc sĩ mất lâu quá rồi không nên làm phiền ông nớ nữa.

  10. Hwy Tse says:

    CẢM TẠ !

    Chúng tôi có đôi lời thành thật cảm ơn tất cả những người liên hệ đến sự HIỆN HỮU
    của bài viết này, (như là phần giới thiệu của các mục kế tiếp về Nhạc Sĩ Thiên Tài TCS…)
    Thành thật mà nói, viết vài cảm tưởng về NHÀ THƠ THIÊN TÀI Trịnh Công sơn
    không chỉ viết ra ngay được và cần có thời gian dài…. Chúng tôi XIN HẸN vậy !
    (còn tiếp)

    Đa Tạ !
    Hwy Tse, S&FR, Boston, MA.

    • Hwy Tse says:

      CHÂU VỀ HIỆP PHỐ

      Miss Dao Anh, you ‘ re welcome !

      ” Dấu xưa tình đã phụ chàng,
      Châu về hiệp phố bàng hoàng người thương.” — H.T.

      Thoáng qua cuộc đời của nhà thơ thiên tài Trịnh Công Sơn,… đành phải đánh mất cả đời người, tâm khảm và tài hoa… rồi qua đời hơn mười năm trời… mới CHINH PHỤC ĐƯỢC TRÁI TIM CỦA NGƯỜI ĐẸP… Ôi, TÌNH YÊU QUẢ THẬT BẤT DIỆT !
      (còn tiếp)

      Hwy Tse, S&FR,…

      • Hwy Tse says:

        HÃY SỐNG GIÙM TÔI ! (TCS)

        Thời xưa chúng tôi đã từng KHÓC, cho đến bây giờ
        chúng tôi VẪN CÒN ỨA LỆ… mỗi khi nghe đoạn thi ca này :

        Hãy sống giùm tôi !
        Hãy nói giùm tôi !
        Hãy thở giùm tôi !

        Thịt da này…dành cho THÙ HẬN !
        Cho BẠO TÀN !
        Cho THAM VỌNG !
        Của một LŨ ĐIÊN ! (???)

        Ai có nghe,
        Tiếng nói của người Việt Nam,
        Chỉ mong HÒA BÌNH
        Trong đêm tăm tối !
        Chỉ mong một ngày…
        TAY ẤM TRONG TAY ! .v.v…
        (còn tiếp)

        Hwy Tse, S&FR,…

Phản hồi