|

Sự công nhận quốc tế đối với một tài năng Việt Nam bị bạc đãi

Ông François Bourgeon, Chủ tịch danh dự Festival và Trưởng Hội đồng tuyển chọn, trao Giải thưởng cho nhà văn Bùi Ngọc Tấn qua dịch giả Tây Hà - Ảnh: Website Buingoctan.

 

Trong ngày 8 tháng 4 tôi nhận được tin vui về người anh, người bạn: nhà văn Bùi Ngọc Tấn.

Nhà văn Bùi Ngọc Tấn vừa giành được Giải thưởng Henri Queffenlec tại liên hoan “Sách và Biển” năm 2012 (Festival Livre et Mer) của Pháp tổ chức trong 3 ngày từ ngày 6 đến ngày 8/4.

Giải thưởng Henri Queffenlec trao cho tác phẩm “Biển Và Chim Bói Cá” của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, do Nhà xuất bản (NXB) Hội Nhà văn Việt Nam và Công ty Nhã Nam phát hành năm 2009, tái bản năm 2010.

Tiểu thuyết “Biển và chim bói cá” bản Việt ngữ có 538 trang, được dịch giả Tây Hà dịch ra tiếng Pháp 514 trang, NXB l’Aube phát hành năm 2011, có tựa đề là “La mer et le matin-pêcheur“.

La mer et le matin-pêcheur” đã vượt qua 5 tác phẩm của các nhà văn chuyên nghiệp của Canada, Pháp, Bỉ tại vòng chung kết và giành Giải Thưởng Lớn (Grand Prix), không có giải nhì, đó là:

- Dominique Fortier, nữ văn sĩ Canada, với tác phẩm “Cách Dùng Các Vì Sao“, NXB Table Ronde.

- Francois Bellec, nhà văn Pháp, với “Cây Ban Đêm“, NXB Jean Claude Lattès.

- Eric Fottorino, nhà văn Pháp, giám đốc nhật báo “Le Monde”, với tác phẩm “Bơi Ngửa“, NXB Gallimard.

- Pilar Hélène Sugers, nữ văn sĩ Pháp, với tác phẩm “Hội Gió Ở Aixlen“, NXB Jean Claude Lattès.

- Jose Pinelli, hoạ sĩ Bỉ, và Jean Bernard Pouy, nhà văn Pháp, với tác phẩm “Con Tầu Dưới Gió“, NXB Jean Claude Lattès.

Festival “Livre et Mer” được tổ chức hàng năm ở Pháp với mục đích tôn vinh những tác phẩm viết về biển.

Giải thưởng của Festival mang tên nhà văn Henri Queffélec, một trong những tác giả nổi tiếng nhất viết về biển bằng tiếng Pháp trong thế kỷ 20 và là người sáng lập giải thưởng văn học uy tín này.

 Sự công nhận quốc tế đối với một tài năng đã bị bạc đãi

Theo tin trên trang website Bùi Ngọc Tấn, thay mặt nhà văn Bùi Ngọc Tấn trong lễ trao giải, dịch giả Tây Hà phát biểu:

Nhà văn Bùi Ngọc Tấn hiện đang ở Việt Nam và rất tiếc không đến dự được buổi họp hôm nay. Thay mặt tác giả là dịch giả. Dịch giả chỉ là người thi hành và thấy mình thật bé nhỏ khi đứng với bao nhiêu nhà sáng tạo. Chúng tôi rất cảm động vui mừng và cảm ơn nhận giải thưởng Đại Hội đã dành cho “Biển và Chim Bói Cá”. Sự cảm động và vui mừng tác giả đã biểu lộ khi được tôi báo tin trên điện thoại.

 Giải thưởng này là một vinh dự, một niềm vui, và là một an ủi cho chúng tôi, vì nó là một sự công nhận quốc tế đối với một tài năng bị bạc đãi ở chính nước mình. Tác giả đã từng nhận nhiều giải thưởng có tầm cỡ toàn quốc, ở trong nước. Nhưng ông đã bị giam cầm vì tài năng của mình. Bởi một người tài không bao giờ chấp nhận những điều phi lý hoặc phản công lý dù những điều đó dựa vào sức mạnh.

 Tôi sẽ chuyển giải thưởng cho tác giả khi về Việt Nam và chúng tôi sẽ có cuộc liên hoan với các bạn nhà văn, nghệ sĩ, có rượu và cá như đã viết trong tiểu thuyết“.

Dịch giả Tây Hà cũng đã đọc lời chào mừng của nhà văn Bùi Ngọc Tấn gửi đến Festival:

Tôi chào mừng Đại Hội Biển và Sách. Đạt được giải Henri Queffelec mỗi năm dành cho một tác phẩm nói về biển, thật là một vinh dự lớn cho tôi, nhất là khi qua mạng internet tôi được biết trình độ rất cao của những tác giả cùng tranh cử để được giải này. Nước Pháp đối với tôi không hẳn là xa lạ, vì thời thơ ấu tôi đã học tiếng Pháp và sự kiện này càng làm tăng thêm niềm vui của tôi. Tôi thành thật cảm ơn đại hội đã cho tôi vinh dự và niềm vui này“.

Cuốn tiểu thuyết “Biển Và Chim Bói Cá” là cuốn sách thứ 2 của nhà văn Bùi Ngọc Tấn được NXB Aube phát hành, sau tập truyện ngắn “Une vie de chien” gồm 7 truyện ngắn (Khói; Người chăn kiến; Truyện không trên; Những người đi ở; Một ngày dài đằng đẵng; Cún; Dị bản một truyện đã in) ấn hành năm 2007 và được tái bản năm 2011 dưới dạng bỏ túi (poche).

 Chút kỷ niệm riêng sâu sắc

Tôi biết nhà văn Bùi Ngọc Tấn từ cuốn “Chuyện Kể Năm 2000” và năm 2002 mới được đọc nó nhờ một người bạn mua ở Mỹ gửi qua Ba Lan cho, vì cuốn sách không được xuất bản tại Việt Nam.

Chuyện Kể Năm 2000” được cộng đồng người Việt hải ngoại biết đến khá rộng rãi. Cuốn tiểu thuyết thực chất là hồi tưởng của nhà văn về cuộc sống trong 5 năm (1968-1973) bị tập trung cải tạo oan ức và bất nhân chỉ vì những chính kiến khác với nhà cầm quyền cộng sản Việt Nam trước các nghịch lý và bất công xã hội.

Cuộc sống trong tù đơn điệu, nhàm chán đã được nhà văn Bùi Ngọc Tấn mô tả trong “Chuyện Kể Năm 2000” một cách sống động, cuốn hút qua ngòi bút tài tình của mình. Trong những khoảnh khắc bi kịch nhất, có lúc tia sáng chợt loé thúc dục cho con người vươn tới sự sống, sự tồn tại bằng hình ảnh lãng mạn và đẹp tuyệt vời của tình yêu với người vợ thuỷ chung. Cả cuốn sách đầy ắp tính nhân văn chứa đựng liên tiếp những bi kịch, những nụ cười chảy nước mắt của những tù nhân trong hoàn cảnh cùng cực và bi thương về vật chất và tinh thần.

Tháng 7 năm 2009, cô bạn nhà báo Lan Hương ở Moscow sang Ba Lan chơi cho tôi hay cô đã hoàn tất thủ tục mời nhà văn Bùi Ngọc Tấn sang thăm nước Nga.

Đến thăm nước Nga là niềm mơ ước lớn không chỉ của nhà văn Bùi Ngọc Tấn, mà của nhiều người trong giới cầm bút ở miền Bắc, đã sớm làm quen với tác phẩm của những cây cổ thụ văn học thế giới như L. Tolstoy, F. Dostoyevsky, A. Sakharov, B. Pasterniak, A. Solzhenitsyn, K. Pautovsky, M. Sholokhov…

Tháng 9 năm 2009, tôi từ Ba Lan bay qua, Lan Hương và nhà văn Bùi Ngọc Tấn đi tàu từ Moscow tới, điểm hội tụ là thành phố Saint Petersburg.

Thấy nhau là tay bắt mặt mừng ngay vì chúng tôi đều cùng đã nghe về nhau, chỉ chưa có cơ hội gặp mà thôi, lại có người bạn chung là nhà văn Vũ Thư Hiên, nên tôi xin phép gọi bằng “anh” cho thân mật và gần gũi, mặc dù “anh” thuộc tuổi cha chú của tôi.

Tôi và anh được Lan Hương tiếp đón trên cả mức tận tâm, tận tình. Anh Tấn và tôi ngủ chung một phòng lớn. Đêm nào cũng trò chuyện tới khuya. Ban ngày, với kinh nghiệm nhiều năm ở Nga, chỉ trong 5 ngày mà Lan Hương đã cho chúng tôi đi thăm thú gần hết những nơi nổi tiếng nhất và đẹp nhất của St. Petersburg. Ban đêm chúng tôi đưa anh đi thưởng thức các món ăn dân tộc Nga, đặc biệt là thịt trừu nướng bằng than từ cây bạch dương…

St. Petersburg nằm trên sông Neva đổ ra biển Baltic phía Bắc, có khoảng 1000 chiếc cầu ngang dọc với kiến trúc muôn hình, muôn vẻ, được Peter Đại đế (Peter the Great) khởi công xây dựng từ năm 1703, tổng hợp theo kiến trúc của các trường phái từ Paris, Roma, Vienna… Rất nhiều cổ vật tinh hoa của các nền văn hoá thế giới bao gồm cả Trung Hoa, Ả Rập, Ba Tư… đã được Peter Đại Đế và các triều đại Nga kế tiếp mua về trang điểm và làm giàu cho St. Petersburg.

Từ khi Putin, người xuất thân từ St. Petersburg, lên làm Tổng thống Nga năm 2000 và nhất là từ đợt chuẩn bị cho cuộc họp thượng đỉnh, đón các nguyên thủ quốc gia G8 vào năm 2006, các di tích lịch sử, bảo tàng được nhà nước Nga bỏ tiền tu sửa rất nhiều. Vào một buổi chiều tối chúng tôi đi tàu dọc sông Neva ngắm toàn cảnh thành phố lung linh dưới ánh sáng đủ màu hắt lên mặt nước, đẹp không thua kém bao nhiêu thủ đô Paris trên dòng sông Sein.

Lê Diễn Đức và nhà văn Bùi Ngọc Tấn trong Cung điện Nữ hoàng Catherine, St. Petersburg 9/2009 - Ảnh: LDĐ

Chuyến thăm nhau ngắn ngủi nhưng để lại trong tôi hình ảnh một nhà văn rất quý mến, thân thiện, với vóc dáng nhỏ bé, nét mặt khắc khổ, hiền lành, nhận hậu mà can đảm, nhẫn nhịn mà luôn giữ nhân cách trong sáng.

Tôi đã mời và hứa sẽ tìm cách “lo liệu” cho anh sang thăm Ba Lan một chuyến nhưng chưa thực hiện được.

Anh Tấn cho tôi tất cả các thông tin cá nhân của anh ở Hải Phòng: địa chỉ nhà, số điện thoại, email, nhưng từ lúc chia tay anh, tôi dường như tôi không liên lạc với anh. Anh đã trải qua những tháng ngày quá đau khổ, giờ chỉ muốn sống yên tĩnh đến cuối cuộc đời, như một người ở ẩn. Tôi muốn tránh cho anh vì những liên hệ với tôi mà có thể gặp những rắc rối, phiền toái không cần thiết từ phía nhà cầm quyền.

Do vậy, anh không qua Pháp tham dự Festival Livre et Mer và nhận giải thường Henri Queffenlec không biết vì nhà cầm quyền Việt Nam gây khó hay là do sức khoẻ yếu. Năm nay anh 78 tuổi rồi. Hồi qua St. Petersburg anh bị đau khớp chân nặng, nhiều lúc anh phải vịn vai tôi nhích từng bước trong những buổi đi chơi hoặc thăm thú các viện bảo tàng, di tích lịch sử. Thế nhưng, cách đây khoảng gần một tháng, nhiều nhân sĩ trí thức, trong đó có nhà văn Nguyên Ngọc, Tiến Sĩ Nguyễn Quang A, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Diện… từ Hà Nội xuống Hải Phòng thăm anh, tôi hỏi thăm thì biết anh khoẻ bình thường.

Để kết thúc bài viết, tôi chép lại một đoạn giới thiệu trên bìa cuốn “Biển Và Chim Bói Cá” mà anh đã ký tặng tôi hồi tháng 9/2009 tại St. Petersburg:

Thế hệ chúng tôi đã chứng kiến bao nhiêu biến động của Lịch Sử. Một thế hệ nhiều năm rồi nằm trong tầm bắn tỉa của Thần Chết, đang biến mất khỏi hành tinh này không để lại vết xước nào. Tôi chỉ muốn thật trung thực trong khi viết để góp phần vào việc lưu giữ ký ức của Dân Tộc“.

Vâng, rất nhiều biến cố lịch sử sẽ qua đi, nhạt nhoà, phôi pha theo thời gian. Nếu những người cầm bút không nỗ lực làm việc và tạo ra các tác phẩm có giá trị thì nhiều thế hệ sau sẽ không biết được cha ông đã từng trải qua một quá khứ bi kịch, hãi hùng như thế nào dưới thời cai trị của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Nhưng anh Bùi Ngọc Tấn nói đúng: Phải trung thực khi cầm bút. Chỉ với sự trung thực, lòng nhân ái và trách nhiệm xã hội, thì các tác phẩm tạo ra mới tồn tại và được quý trọng qua mọi thời gian.

 Ngày 9/4/2012

© 2012 Lê Diễn Đức  – RFA Blog

8 Phản hồi cho “Sự công nhận quốc tế đối với một tài năng Việt Nam bị bạc đãi”

  1. Mỹ An says:

    Tôi chưa được đọc bất cứ tác phẩm nào của nhà văn Bùi Ngọc Tấn cả vì chúng không được phổ biến rộng rãi . Nhưng tôi tin những gì ông viết là trung thực,là sự thật.Vì sao? Vì đó chắc chắn không phải là những tác phẩm ca ngợi đảng cộng sản.

  2. thùy says:

    Cuốn “CKN2000″của BNT đượ xuất bản ở Huêkỳ,2 cuốn ,giá 40$.
    Chỉ là cuốn hồi ký về nhà tù (Trải cải Taọ) của nhà văn CS và nhửng khó khăn về sinh sống sau khi ở tù về ,Nó khác với nhủng hồi ký của các quânnhân vnch bị cải tạo sau 75,và không năng nề như cuốn Thép Đen. Cáí giá trị của nó là tốcáo,có vẻ nhẹ nhàng nhưng sâu sắc về cái gọi là nhà tù CS đó, Ở đây chúng ta thấy một người thơ máy giỏi ở Pháp đả đem vợ con (Pháp) về phục vụ đất nước,ở tù vì một lý do không đâu và khi về thì không còn thích hợp với xả hội nửa.Mà hầu như người tù nào củng vậy ,ngay cảBNT. Thảm nhất là một Tr/u trong QĐP,vì hoà bình,không theo đơn vị vào Nam và ơ lại,và bị tù chomải đến khi tác giả được trả tự do,anh vẩn chưa được thả ra.Sau cùng thì chọn cái chết.vì thấy”lạc lỏng “trong xả hôi mới.
    (ong thợ máy nói trên củng vậy. Như Bui Tín,như VủthưHiên,như DươngthuHương …và các nhà văn miền bắc.Họ sống trong chế độ,lở viết gì đụng chạm tới đảng ,bị tù ,bị đì là coi như đời bỏ đi…Cho nên nhửng hồi ký của họ là “chuyện có thật” ,phản ảnh trung thực cái xả hội ho đà, đangsống và có lẻ vì xả hội cởi mở,trong nước không in thì in ở nướcngoài và phổ biến rộng rải,củng là lời tố cáo mạnh mẻ nhất…
    Như B/s riêng của MaotrachĐông viết hồi ký,như Pasternak (Dr.Jivago)…là nhửng tác phẩm tố cáo CS sẻ còn là lịch sử để sau này hậu thế nghiên cứu về một thời …có đảng Cộng Sản…
    Ai chưa đọc tiếng Việt,hảy tới tiệm sách Việt ở Mỷ mua đọc.
    Hay vào web Đặc Trưng,Thưviên VN..đều có phổ biến…

  3. Những cuốn tiểu thuyết bất hủ như hồn bướm mơ tiên, nữa chừng xuân đoạn tuyệt. Tôi đã say mê đọc khi lúc còn trẻ. Sau 75, tôi bắt gặp cuốn giải khăn sô cho Huế củ Nhã Ca, cuốn tù binh hoà bình của Phan Nhật Nam, cuốn Yêu của Chu Tử, cuốn vòng tay học trò của Nguyễn Thuỵ Hoàng, ý thức mới trong văn nghệ và triết học của Phạm Công Thiện, nói với tuổi hai mươi của Nhất Hạnh, bên giòng lịch sử của Cao Văn Luận. Đây là những văn tài của dân tộc. Sang hải ngoại, tôi bắt gặp cuốn chuyện kể năm 2000 của Bùi Ngọc Tấn, cuốn Ly Thân của Trần Mạnh Hảo, cuốn đêm giữa ban ngày của Vũ Thư Hiên. Những nhà văn này rất có tài văn chương, lời văn của họ đã dìu tôi vào vũ trụ miên man, bỏ ăn, bỏ ngủ để đọc. Tiếc là người có tài văn học sinh ra trên mảnh đất thiếu văn hóa, nên thiên tài của những người này như chiếc lá vàng rơi rụng trong những ngày tiết thu ảm đạm, buồn đau.

    • Builan says:

      Kính ông Nguyễn Hiền

      Ông viết chi mà hay rứa hỷ !
      Tôi cũng may mắn được đọc gần như hầu hết những tác phẫm mà ông đã liệt kê, tự nhiên tôi cảm thấy gần gủi thân thiện với ông ,nên xin bày tỏ chút tâm tình – Đồng điệu. ” Thằng TQ sao nó không đánh chết cái con đĩ mẹ mấy thằng VC” cho đám công cụ tay sai “BB” chúng nó mau mở mắt anh H nhĩ ! Hi hi hi
      Chúc mừng nhà văn BNT

  4. D.Nhật Lệ says:

    ‘Chuyện kể năm 2000′ là một tác phẩm của BNT.mà tôi từng đọc một mạch vì cách kể chuyện của tác giả
    cùng diễn tiến tâm lý nhân vật trình bày ra rất hợp lý hợp tình khiến tôi tò mò về chuyện tù đày oan ức mà
    nhân vật chình là tác giả chịu đựng.Cách ông kể chuyện có vẻ dửng dưng đến lạnh lùng như sự việc giam
    tù ở VN.cũng chẳng có gì lạ cả như là 1001 ‘chuyện thường ngày ở huyện’ !
    Đọc trên BBC.về nhà văn BNT.được giải của Pháp,tôi tâm đắc với câu ông nói tự do là điều kiện để sáng
    tác và ông chỉ trích rằng chỉ cái cuộc hội thào văn chương mà cũng có sự hiện diện của tổ Công An…gì đó
    nhằm theo dõi nhà văn+thơ VN.là không được.Thật ra,ông chỉ nói sự thật nhưng nhà văn VN.ở trong nước mà nói thế cũng là can đảm,dù ít đi nữa.
    Điều đáng mừng là ngày càng có nhiều nhà văn xét lại nhiều vấn đề mà trước kia họ không dám,chẳng
    hạn như nhà văn Trần Kỳ Trung nói về anh hùng giả Nguyễn Văn Bé một thời là tấm gương ‘bất khuất’ !

  5. TTLan-Paris says:

    Tôi thật tình cờ đọc được quyển sách này của t/g BNTấn dịch bởi Hà Tây qua tiếng Pháp. Đúng như ông LDĐức viết trên đây, t/g viết văn thật trung thực với cá tính nhẫn nại, cần cù, nhịn nhục nhưng không chấp nhận các sự bất công, lèo lái, đút lót và lạm quyền mà cái chế độ nơi ông sống đã đẻ ra khắp mọi nơi, đến nỗi ra biển, chạy đến đường trời vẫn không thoát nổi…Nhà xuất bản viết vài lời để tóm tắt cái nỗi đau của người đi dánh cá biển Đông : con chim bói cá bắt được cá nào là để nuôi con nó, còn người đánh cá biển Đông mang cá về cho hợp tác xã có nuôi đủ gia đình không hay là để làm giàu cho cấp trên…
    Chắc chắn là ông BNTấn không thể nhận lãnh một giải thưởng nào trong nước, vì một là ông viết lên tất cả những khốn cùng của người đánh cá biển Đông dứơi ách của chế độ bất công tàn bạo thối nát, hai là vì chắc Hội nhà văn quốc doanh không đủ chữ nghĩa để đọc sách của ông hay là đã tự ý đục bỏ hết mất nửa!?!? Ông BNTấn viết thật nhẹ nhàng mà thu hút, và ông Thái Hà dịch thật tuyệt vời! Hoan hô cả 2 ông.

  6. Thiến Heo says:

    Biển vàBiển và chim bói cá?

    Tôi không rõ nội dung quyển sách BVCBC nói gì. Nhưng, trong thực tế con chim bói cá hiếm khi thấy trên bãi biển.
    Ở VN, có thể tìm gặp chim bói cá ở vùng quê. Cạnh bờ sông, ao, hồ . Chim bói cá rất nhỏ con. Có bộ lông màu xanh biếc va` chiếc mỏ dài, sắc nhọn. Nó thường hay đứng bất động hàng giờ trên cành cây cạnh bờ sông để chờ đợi. Khi thấy cá, nhanh như cắt, lao xuống gắp con cá chính xác . Dĩ nhiên chỉ có loại cá nhỏ thôi. Nhà văn Bình Nguyên Lộc là người tả về con chim bói cá trong truyện Rừng Mắm. Ai sống vùng quê VN có nhiều sông rạch ao hồ đều có thể biết con chim này.

    There are Kingfishers in North America, Africa, Asia, Australia, Europe and the UK. In fact they are a worldwide species. There are around 90 species of Kingfisher. The Australian type being the Forest kookaburra. The North American being the Belted Kingfisher, the African and Asian being the Pied Kingfisher and the European and UK being the standard blue-green and orange colourful kingfisher.
    They are almost always found living near to Streams and Rivers and live of small fish that they dive for. They have their nest in the riverbank and are prey to foxes and mink.

    Stream = dòng suối
    River = sông
    Riverbank = Bờ sông

    Chim bói cá, kingfisher hoạt động ở đâu?
    http://wiki.answers.com/Q/Where_does_the_kingfisher_live
    http://www.birdorable.com/blog/common-kingfisher-bird-of-the-year-in-germany/?

  7. Trúc Bạch says:

    Sự công nhận của quốc tế đối với nhà văn Bùi Ngọc Tấn là một “vinh quang” đích thực !….Nó khác hẳn với cái “vinh quang ban phát” mà các ông “nhà văn lớn” của Hội nhà văn VN thỉnh thoảng được đảng thí cho như một phần thưởng cho cái công lao hãn mã của các ông ấy đối với đảng .

Phản hồi