|

Nobel Văn chương 2010: Mario Vargas Llosa, Gaugin và Kỳ Đồng

2. Mario Vargas Llosa. Nhà văn hay tổng thống?

Văn nghiệp. Con dường chọn lựa đúng.

Theo tập tục ông mang cả họ cha Vargas và họ mẹ Llosa, tên riêng là Mario.

Sinh ngày 28 tháng 3,1936. Nhà văn mang quốc tịch Pêru và Tây Ban Nha. Ông cũng là một chính trị gia sôi động và đầy tham vọng, một nhà báo, một người viêt tiểu luận (Essayist). Hiện nay là Giáo sư thỉnh giảng tại Đại học Princeton, Hoa kỳ. Ông được xem như là nhà văn có ảnh hưởng quốc tế lớn hơn mọi nhà văn châu Mỹ Latin khác. Giới phê bình văn học xếp ông vào hai khuynh hướng hiện đại (Modernism) và hậu hiện đại (Post-Modernism) và là người chịu ảnh hưởng của nhà văn và triết gia hiện sinh, Gustave Flaubert và Jean Paul Sartre.

Hàn lâm viện Thụy Điển khi trao tặng ông giải Nobel Văn chương năm 2010, đánh giá sự nghiệp văn chương của ông là ” Họa đồ cấu trúc của quyền lực và những hình ảnh sắc bén của phản kháng, nổi loạn và thất bại cá nhân.”

Vargas Llosa bắt đầu nổi tiếng vào độ tuổi 26. Như hầu hết các nhà văn Nam Mỹ, ông dùng văn chương để phản ảnh bối cảnh xã hội và chính trị đất nước dưới sự cai trị của chế độ và lãnh đạo quân phiệt. Đồng thời dùng những kinh nghiệm của bản thân mình qua những năm theo học trong các học viện quân sự. Tiểu thuyết Time of Hero” (Thời đại của anh hùng) 1963. Truyện đầu tay với bối cảnh cộng đồng sinh viên sĩ quan của quân trường Lima. Sách ông phát họa rất đúng tình trạng tồi tệ. Đến nỗi giới chức thẩm quyền đã ra lệnh đốt cả 1000 ấn bản, kết tội Llosa thi hành kế hoạch bôi nhọ Pêru của nước thù địch Evacuador. “Green House” (Thanh Lâu) 1966. Chuyện xẩy ra ở nhà điếm. Một tác phẩm khác “The Feast of the Goat” (2000). Viết về nhà độc tài Rafael Trujillo đã thống trị tàn khốc nước Cộng Hòa Đôminic từ 1930. Trujillo bị ám sát chết năm 1961. Đây là tác phẩm được giới phê bình cho là rất thành công, một tác phẩm hoàn chỉnh và đầy tham vọng.

Bên cạnh, ông cũng đã có những truyện tầm thường mà tờ New York Times đã mô tả như là những truyện tình khiêu dâm. Từ truyện “In Praise of the Stepmother” (1988). (Để khen tặng người mẹ ghẻ). Cho đến truyện “The Notebooks of Don Rigoberto” (1997). (Sổ tay của Don Rigorberto.)

Chính trị ! Sai lầm hối tiếc

Vargas Llosa dấn thân vào chính trị từ vị trí một du kích cộng sản cho đến ứng cử viên tổng thống Pêru. Suốt nhiều năm, ông là người thiên tả, ủng hộ Fidel Castro trong cách mạng xã hội chủ nghĩa Cuba. Nhưng đến năm 1971, ông là một trong những trí thức nhận ra sự sai lầm của chủ nghĩa xã hội, trở thành kẻ chống lại Fidel.

Năm 1990 với lập trường hữu phái ôn hoà, ông ra tranh cử chức vụ tổng thống Pêru Ông bị đánh bại nặng nề bởi một đối thủ bình thường, kỷ sư nông nghiệp Alberto Fujimori, con của gia đình di dân từ Nhật bản.

(A.Fujimori sau này trở thành một nhà độc tài ở Pêru. Một nhân vật thật lạ lùng của thành công và thất bại. Của vinh và nhục. Ông ta được nhân dân ngưỡng mộ vì đã vực dậy nền kinh tế kiệt quệ, giải quyết hòa bình tranh chấp lâu năm với Ecuador, dẹp trừ phong trào khủng bố MRTA. Rất nổi tiếng như một người hùng, với việc giải cứu con tin và giết sạch những tay súng phiến loạn tại tư dinh toà đại sứ Nhật, tháng 4, 1997. Sau 10 năm cầm quyền, vì thuộc hạ thân tín, liên lụy đến những scandal, ông phải trốn về Nhật, tháng 11, năm 2000. Ông viếng thăm Chile trong dự định trở về khôi phục uy quyền, nhưng bị bắt và dẫn độ về Pêru. Tại đây ông bị kết án tù 25 năm vì lạm quyền. Một ngôi sao vụt sáng, vụt tắt.)

Đời tư của Mario Vargas Llosa cũng có nhiều điều đáng biết.

Ông xuất thân từ một gia đình nghèo. Cha là tài xế xe bus đào hoa. Ly thân với mẹ khi Mario còn là thai nhi mấy tháng. Ông ngoại tình với một người đàn bà Đức và có hai con trai ngoài giá thú với bà này. Từ đó Mario thường sống bên ngoại với mẹ. Ông ngoại phục vụ trong ngàn ngoại giao của Pêru nên Mario có nhiều năm ở tại Bolivia. Vừa mới 19 tuổi, học hành chưa đến nơi và tương lai sự nghiệp còn long đong ông đã cưới vợ. Điều lạ, là người vợ đầu già hơn ông đến 10 tuổi. Đôi vợ chồng chênh lệch này cũng gắn bó khi ông du học tại Tây Ban Nha và cư ngụ tại Pháp trong túng quẩn. Họ chia tay năm 1964. Chỉ một năm sau, ông cưới vợ khác và rồi có với nhau ba người con.

Khó tin mà có thật.

Nhắc đến Mario Vargas Llosa như một nhà văn hóa lớn, thì mọi người không thể quên một hành động thiếu văn hóa khó hiểu được. Việc xẩy ra năm 1976 tại một hội nghị ở Mexico City. Tranh cải và bất đồng chính kiến, Mario đã nói móc nặng nề Gabriel Garcia Marquez, là “Gái bao của Castro” (Castro’s courtesan). Và, trước sự ngạc nhiên của mọi người, Mario đã đấm vào mặt bạn. Hai người vốn thân, kể từ đó trên ba mươi năm đoạn giao. Sau đó không lâu, năm 1982 Gabriel Garcia Marquez chính là nhà văn Colombia , Nam Mỹ, nhận giải Nobel Văn Chương. Ông nổi tiêng với truyện dài hư cấu hiện thực ma quái siêu nhiên, “One Hundred Years of Solitude.” Đây là một trong những tác phẩm được hâm mộ nhất thế giới. Sách dịch ra 37 ngôn ngữ. Bán hơn 20 triệu ấn bản. (Bản dịch tiếng Việt, “Trăm Năm Cô Đơn”, của Nguyễn Trung Đức. Văn Học xuất bản).

Câu chuyện xẩy ra tưởng chìm vào quên lãng, lại sôi động trong văn giới khi tấm hình chụp Gabriel, với mắt bầm tím bởi cú đấm thô bạo của Mario Vargas Llosa từ hơn hai mươi năm trước, được công bố năm 2007. Cũng vào năm đó, như một hành động hòa giải, sau mấy thập niên giữ im lặng, Vargas Llosa đồng ý cho phép xữ dụng một phần sách của mình để giới thiệu kỷ niệm lần xuất bản lần thứ 40 của tác phẩm “Trăm Năm Cô Đơn” ở Tây Ban Nha và khắp Châu Mỹ Latin.

Sau cùng.

Kinh nghiệm sai lầm khủng khiếp đáng hối tiếc từ trận chiến bẩn thỉu chính trị (Dirty war of politics), Mario Vargas Llosa đã có một bài học đáng giá. “Tôi đã học được” , ông nói. “Tôi không phải là một nhà chính trị-chỉ là nhà văn”. Đây là điều ông bày tỏ cùng phóng viên Maya Gaggi của tờ The Guardian trong buổi phỏng vân mới nhất ngày 10 tháng 7 năm 2010.
Đúng như vậy. Với vị trí một nhà văn, với hàng chục tác phẩm văn chương, một cống hiến lớn cho lợi ich nhân loại. Giải Nobel Văn chương trao ông là một công nhận xứng đáng với hoài vọng này của Afred Nobel.

Pages: 1 2 3 4 5

1 Phản hồi cho “Nobel Văn chương 2010: Mario Vargas Llosa, Gaugin và Kỳ Đồng”

  1. Hey I know this is off topic but I was wondering if you knew of any widgets I could add to my blog that automatically tweet my newest twitter updates. I’ve been looking for a plug-in like this for quite some time and was hoping maybe you would have some experience with something like this. Please let me know if you run into anything. I truly enjoy reading your blog and I look forward to your new updates.

Phản hồi