|

Cần nói thêm về sự giàu nghèo và vấn đề giai cấp xã hội

Nói như vậy cũng để thấy rằng ý nghĩa của giai cấp nông dân ở thôn quê, giai cấp công nhân ở đô thị, giai cấp thương nhân trong cả nước hay trên toàn thế giới nó mang ý nghĩa như thế nào rồi. Không ai cấm hay cũng không thể cấm anh nông dân trở thành anh thương nhân trong nước hay trở thành anh công nhân ở thành phố, mà đó chỉ là do điều kiện phát triển tự nhiên của bản thân hoặc do các có may, những hoàn cảnh cụ thể, khách quan của xã hội hay của bản thân theo cách đặc thù như thế nào đó. Cả các trường hợp xảy ra ngược lại cũng hoàn toàn giống như vậy. Có nghĩa sự tất yếu giai cấp là điều không tránh khỏi, bởi ai cũng phụ thuộc vào điều kiện bản thân, gia đình, xã hội cụ thể của mình. Tuy nhiên, những sự bứt phá ngẫu nhiên hay chủ động cũng không phải không xảy ra, và đó hoàn toàn hay phần nào cũng do những sự chuyển đổi của khách quan hoặc hoàn cảnh. Nói cách khác, ý nghĩa của giai cấp hay giai tầng xã hội chỉ là tương đối. Nó vừa có mặt chủ quan lẫn mặt khách quan. Mặt chủ quan là các ý thức, sự nổ lực thay đổi riêng trong bản thân mỗi con người. Mặt khách quan là điều kiện chung của ngoại cảnh hay điều kiện tự nhiên xảy ra nào đó bên ngoài xã hội. Khi những con người có hoàn cảnh, điều kiện sống giống nhau nào đó, vô hình chung họ tạo thành giai cấp hay giai tầng xã hội, chỉ có thế thôi.

Có nghĩa giai cấp là hoàn cảnh sống khách quan mà phần nào cũng còn là ý thức chủ quan. Người nông dân nếu suốt đời hài lòng bám vào mảnh vườn, thửa ruộng, họ mãi mãi cột chặt vào giai cấp nông dân. Nhưng khi họ muốn đổi đời, hoặc cho con cái học hành, hoặc có cơ hội thuận lợi nào đó không còn muốn làm nông dân nữa, tất nhiên kết quả của họ cũng có thể hoàn toàn thay đổi. Đối với mọi giai tầng, giai cấp khác của xã hội cũng hoàn toàn như thế. Nhà buôn có thể thua lỗ, nhà công nghiệp có thể phá sản, công nhân có thể thất nghiệp, đó là những điều hoàn toàn hay bất cứ lúc nào đều có thể xảy ra trong thực tế. Ngay trong mỗi ngành nghề, tự nó không phải không chia ra thành đẳng cấp. Tất nhiên cùng đẳng cấp người ta thường có khuynh hướng đi lại với nhau, thân cận nhau hơn, bởi vì nó thoải mái, dễ dàng, thuận lợi, dễ dàng kết quả trong mọi điều kiện và mục đích giao tiếp hơn. Đó chỉ là lẽ tự nhiên và trong bất kỳ nghề nghiệp hoặc giai cấp nào cũng vậy. Ngay cả trong giới trí thức, giới chuyên môn, kể cả giới khoa học thuần túy cũng thế. Cho đển kể cả trong các tôn giáo cũng vậy, không thể nào phá bỏ hết được mọi đẳng cấp, mọi tôn ti trật tự trong đời sống xã hội khách quan, tự nhiên của con người. Bất kỳ ai cũng muốn phát huy, thăng tiến, hoặc hướng thượng. Chỉ khi nào hoàn cảnh hoặc điều kiện khách quan không cho phép, họ mới chịu dừng lại, thúc thủ, hay hành động ngược lại, vì thất vọng, vì oán trách bản thân, tha nhân, cũng như xã hội. Cho nên nói xã hội không có giai cấp, không có đẳng cấp chỉ là nói một cách ngu ngơ hoặc giả đối, đó là điều hoàn toàn không thực tế và không có thật.

Chỉ có điều là ý nghĩa giai cấp vốn mang tính chất khách quan hay chủ quan. Khách quan có nghĩa do điều kiện xã hội bên ngoài hoàn toàn quyết định. Chủ quan có nghĩa do ý thức con người quyết định. Tất nhiên ai cũng biết ý nghĩa khách quan, các biện pháp kinh tế xã hội khách quan có thể cải thiện được. Còn ý nghĩa chủ quan, chỉ có thể do văn hóa, giáo dục, ý thức tự giác, nhận thức nơi mỗi cá nhân mới có thể nâng cấp hay giải quyết được. Ai cũng biết trong con người có yếu tố bản năng, yếu tố cá tính, yếu tố văn hóa, và yếu tố giáo dục. Bản năng là điều ẩn sâu trong vô thức, trong các khuynh hướng tự nhiên. Yếu tố cá tính là yếu tố giao thoa giữa đặc điểm sinh tâm học và hoàn cảnh xã hội. Văn hóa thì ngoài mặt truyền thống, còn mặt rèn luyện và giáo dục. Cho nên văn hóa, giáo dục là ý nghĩa bên ngoài, cách thể hiện bề ngoài, nhưng lại mang ý nghĩa và giá trị chi phối, phát huy, ức chế, áp đảo, hoặc chế hóa tất cả những gì tự nhiên nhất hoặc vốn có ở bên trong mỗi cá nhân. Điều đó cho thấy ý nghĩa giai cấp và ý thức giai cấp trong thực tế xã hội là không hề đơn giản. Nó vừa là sản phẩm của xã hội mà đồng thời cũng là sản phẩm của ý thức và nhận thức cá nhân. Nhận thức về mình, nhận thức về người khác, nhận thức về xã hội, kết hợp với mỗi hoàn cảnh, điều kiện sống trong thực tế nói chung của mỗi người. Điều này cũng có nghĩa ý nghĩa của giai cấp vừa là một cấu trúc ý thức vừa là một cấu trúc thực tế trong xã hội. Thực tế này tất yếu, vì không có bất kỳ hiện thực tồn tại nào mà lại không có cấu trúc, vấn đề chính là mức độ linh hoạt cũng như ý nghĩa của cấu trúc đó ra sao lại là chuyện khác.

Mặt khác, ngoài tính cách như một ý thức xã hội, tức ý thức trong sự liên đới, trong sự so sánh về mặt tương quan của cá nhân với xã hội bên ngoài, sự khác biệt giàu nghèo trong xã hội cũng là một cơ sở, một nền tảng nói chung của ý nghĩa giai cấp. Giàu có nghĩa có nhiều của cải, nhiều phương tiện thuận lợi về đời sống, còn nghèo là nghĩa hoàn toàn ngược lại. Ở đây chính yếu tố vật chất, kinh tế tác động lên bản thân của ý thức giai cấp mà không là gì khác. Nhưng kinh tế là mối tương quan xử sự về rất nhiều mặt của đời sống con người. Bởi nói đến kinh tế trước hết phải nói đến các ngành nghề hoạt động đang có trong xã hội. Đó là các điều kiện hay cơ sở của các yếu tố thu nhập, và sự khác nhau hoặc dị biệt trong ý nghĩa kinh tế tự nhiên cũng mang lại các sai biệt hay các phân hóa về giai cấp một cách tự phát mà mọi người đều có thể biết. Điều đó cũng có nghĩa giai cấp không phải luôn luôn là cái gì chặt chẽ. Trái lại nó có thể biến đổi, uyển chuyển, và tự chuyển tiếp lẫn nhau tùy theo từng điều kiện hay hoàn cảnh cụ thể của mọi biến thiên lịch sử cũng như xã hội. Có nghĩa đấu tranh giai cấp thực chất là đấu tranh giữa các cá nhân khi các điều kiện kinh tế và các quan hệ nào đó có thể mang lại những quyền lợi khả dĩ trái ngược nhau hoặc hoàn toàn mâu thuẫn. Đó là ý nghĩa hoàn toàn thực tế của kinh tế xã hội mà chẳng có gì siêu hình, khó hiểu, hay huyền hoặc cả.

Nhưng tại sao có sự giàu nghèo, và ý nghĩa cũng như nguồn gốc của nó ra sao ? Nghèo có nghĩa là sự không làm ra và yếu kém về mặt thu nhập. Giàu có nghĩa là sự làm ra nhiều về mặt kinh tế và có nguồn thu nhập cao. Tất nhiên sự làm ra hay không làm ra có rất nhiều nguyên nhân và yếu tố. Điều kiện ban đầu, hoàn cảnh thuận lợi, sự may mắn, tài năng, lao động, quyền thừa kế, sự giỏi lau lách, cạnh tranh, được có các lợi điểm hay lợi thế nào đó trên đường đời, thậm chí có những điều kiện xã hội thích hợp. Nói chung có cả trăm ngàn yếu tố, không chỉ riêng duy nhất một yếu tố nào. Có khi người ta còn khái quát hóa thành những người có số giàu hoặc nghèo, tức thuận lợi, thành công về đường tiền bạc, hoặc hoàn toàn khó khăn, bất lợi. Thôi thì luận về cách nào cũng đúng, mặt cá nhân hay mặt xã hội, mặt chủ quan hay mặt khách quan, mặt tích cực hay mặt tiêu cực, và nói chung là mặt xấu hay mặt tốt. Có điều sự giàu nghèo trong xã hội không phải là thước đo duy nhất của mọi con người. Không phải ai ai cũng chỉ hướng về mặt vật chất hay kinh tế. Bởi vì chỉ có ý nghĩa hoặc giá trị duy nhất đó thì còn làm gì có các ý nghĩa hoặc giá trị về những phương diện khác. Có người làm khoa học, có người làm nghệ thuật, có người làm quản lý xã hội, có người làm văn hóa, có người muốn có một cuộc đời thanh tao, không bon chen, trong sạch, thôi thì mọi loại. Cho nên thật ra, tầng kinh tế hay tầng vật chất, tuy là tầng cơ bản, tầng nền tảng nhất của xã hội, nhưng đó vẫn là tầng thấp nhất, còn tầng cao hơn là tầng tinh thần và ý thức, là thượng tầng văn hóa, văn minh về những ý nghĩa cao hơn của con người và xã hội. Trong đó có giá trị của nhận thức, của ý nghĩa tôn giáo và triết học, của năng lực, tài năng sáng tạo về mọi mặt của chính con người.

Đó là chưa nói trong những xã hội lành mạnh, nền kinh tế tất nhiên cũng lành mạnh, sự giàu nghèo gần với tính cách khách quan, và cũng công bằng hơn, theo các tiêu chí như trên mà chúng ta vừa nói. Nhưng nếu trường hợp những xã hội không lành mạnh hoặc kém lành mạnh, tất nhiên sự giàu nghèo cũng bất công, giả tạo hơn nhiều. Nó không phản ảnh điều gì thật sự khách quan hay thật sự chủ quan, mà đó chỉ do các trở ngại hay thuận lợi chỉ mang tính cách bất thường. Điều đó cũng giống như giòng nước chảy phải qua nhiều chướng vật, có khi bị rác rửi, bùn lầy, và bao nhiêu vật tạp khác nhau, làm cho các hướng chảy và dòng nước đều không còn hoàn toàn tự nhiên, trong sáng nữa. Đó chính là những điều bất công, những cái hoàn toàn giả tạo trong mọi ý nghĩa về giàu nghèo trong xã hội. Nói như vậy để thấy rằng không phải mọi tính cách trong cuộc sống xã hội đều hoàn toàn đơn giản. Cho nên các ý nghĩa về giai cấp, đấu tranh giai cấp, tiến tới một xã hội hoàn toàn bình đẳng như nhau, không còn giai cấp , do Mác đưa ra, và một thời từng được nhiều người say sưa, đề cao lên tận trời xanh một cách thái quá, hết sức mê say, thậm chí mê muội, là hoàn toàn không đúng. Không đúng có nghĩa nó thật sự không khách quan, chính xác, không thực tế và phi khoa học như chúng ta đã nhiều lần phân tích. Bởi vì các ý nghĩa phân tích và kết luận về lịch sử, về kinh tế xã hội của Mác, thực chất không hoàn toàn thực tiển, không thuần túy kinh tế xã hội, nhưng chỉ chủ yếu dựa vào quan điểm lý thuyết biện chững của Hegel. Điều này chúng ta cũng đã nói nhiều, đó cũng chỉ là một lý thuyết tư biện về triết học, kiểu như một phương pháp số học về các ý niệm nối kết nhau một cách trừu tượng theo kiểu lô-gích hoàn toàn hình thức mà không thực tế, không dựa vào thực tế và cũng không hoàn toàn chứng minh được một cách cụ thể hay chính xác bằng thực tế.

Pages: 1 2 3

1 Phản hồi cho “Cần nói thêm về sự giàu nghèo và vấn đề giai cấp xã hội”

  1. 1/86 tr. con chim says:

    Có tài để trở nên giầu có, làm giầu trong phạm vi pháp luật là rất tốt và cần phải có trong xã hội phát triến lành mạnh. Đó là những ngươi suất chúng, những người miệt mài cố gắng và đã thành công trong công việc của mình và có khả năng tổ chức sản xuất cho xã hội được nhờ! Không có nhà nước hay tư nhân nào trách móc họ gì cả!
    Nhưng nhận lương nhà nước vài chục triệu VND/ tháng, mà sở hữu vài chục triệu hay vài tỷ $ thì đó là ăn cắp của dân và làm hỏng đất nước!
    Chớ nên biện bạch kiểu nửa vời là “nếu không có giai cấp giầu thì đồng ruộng không bao giờ thành nhà cao ốc”.
    Hay là buôn ma túy xong rồi có tiền mua nhà hàng triệu $ ở VN. rồi thắc mắc sao mọi người không tôn trọng tôi, tôi tuy rằng chân đất mắt toét nhưng cũng có nhà to đây này.v.v. nó kệch cỡm lắm!

    Ghi chú: đây là ý kiến riêng của tôi và không muốn phản bác Tác giả của bài viết!

Phản hồi