|

Từ Hữu Loan, Hoàng Cầm đến Nhân văn – Giai phẩm

Phiên tòa tại Hà Nội (19/01/1960) xét xử vụ Nhân Văn Giai Phẩm. Từ trái sang phải: Nguyễn Hữu Đang, Trần Thiếu Bảo, Thuỵ An, Phan Tại và Lê Nguyên Chí. (Ảnh tư liệu : DR)

Đọc báo Thanh niên hôm nay, có một bài viết về nhà thơ Hữu Loan. Trong bài, tác giả dường như muốn nói tới những năm tháng đau khổ của nhà thơ từng trải qua. Một nhà thơ nổi tiếng với bài thơ “Màu tím hoa sim”, nhưng cuộc đời ông khá nhiều nỗi buồn. Cùng với Hoàng Cầm, là những còn sống từ phong trào Nhân Văn-Giai Phẩm 1955-1957. Nhắc tới phong trào này, có nhiều nhân sĩ, trí thức bị đàn áp một cách không thương tiếc, có cả Nguyễn Hữu Đang, người dựng lễ đài cho Bác Hồ đọc tuyên ngôn độc lập. Thế mà chỉ vì sự độc đoán một cách tàn bạo vô lý của một nhóm người, đã làm biết bao người lâm vào cảnh bi thương. Tự dưng tôi cảm thấy khá buồn. Hồi tôi học về Lịch sử, tôi có hỏi thầy về một vài sự kiện lịch sử không rõ ràng, trong đó có sự kiện này. Sách lịch sử nói một cách rất sơ sài về sự kiện này, chỉ nói vắn tắt là một nhóm nhân sĩ, trí thức không chấp nhận sự lãnh đạo của Đảng trong văn hóa, hay nặng nề hơn là một nhóm người phản động, phản Đảng, chống nhà nước. Sau này, cùng với sự đổi mới kinh tế, sự kiện này cũng được nhìn nhận lại, dường như có sự cố ý xóa mờ sự kiện trong sách lịch sử. Có lẽ là vì sự xấu xa tàn bạo của Đảng đối với nhân sĩ trí thức ngày đó, nếu để mọi người biết thì sẽ không tốt cho vai trò của Đảng. Có lẽ Đảng cũng thấy mình đã sai, nhưng lại cố tình không xin lỗi, nhưng mặt khác lại đem trao giải thưởng nhà nước năm 2007 cho 4 người. Đảng luôn nói mình hành động lúc nào cũng đúng ngay cả sự kiện xấu xa đê tiện này.

Hậu quả của sự kiện này thì có khá nhiều chuyện. Nhiều nhà văn, nhà thơ bị xét xử tù tội phản Đảng, chống Đảng, nặng nề nhất có lẽ là ông Nguyễn Hữu Đang, nhà thơ Hữu Loan cũng bị vài năm. Ngay cả khi xong án, thì họ cũng không được làm thơ, viết văn. Đó là điều tôi cũng thắc mắc. Hồi học bài “Bên kia sông Đuống” của Hoàng Cầm, tôi thấy một nhà thơ nổi tiếng thế nhưng số bài thơ đếm trên đầu ngón tay. Suốt một thời gian dài 40 năm, ông không có một bài thơ nào. Nhà thơ Hữu Loan cũng vậy. Cách đây vài năm, Hoàng Cầm có vào quê tôi chơi, lúc ấy ông gần 80 tuổi rồi. Bố tôi có tình cờ gặp ông. Bố tôi vốn là người thích văn thơ nên cũng hỏi chuyện ông. Sau vụ Nhân văn-Giai phẩm, ông bị cấm làm thơ. Rồi đất nước chiến tranh, sau giải phóng, khủng hoảng kinh tế nặng nề, các ông bên cơ quan tư tưởng văn hóa quên mất dỡ bỏ lệnh cấm này. Thành thử ra, nhà thơ của chúng mình không được sáng tác bài thơ nào. Mà cho đến nay, cũng chẳng có một văn bản nào dỡ bỏ lệnh cấm từ năm 1958. Chỉ có điều trong xu hướng đổi mới hiện nay, người ta cố tình lờ đi mà thôi.

Có điều nhà thơ chẳng có oán thán gì ra mặt. Ông vẫn vui vẻ giống như nhà thơ Hữu Loan vậy. Cuộc đời trải qua nhiều sóng gió nên các ông điềm tĩnh lạ thường. Có điều với người trẻ như tôi thì không điềm tĩnh được. Sự độc đoán tàn bạo của một nhóm người cầm quyền làm hại những người có suy nghĩ đi trước thời đại 40, 50 năm. Chẳng qua là những người trí thức mong muốn một chế độ tốt đẹp cho họ và cho cả nhân dân. Họ thẳng thắn phê phán kịch liệt những thói hư tật xấu của các đảng viên ngày ấy, mong muốn Đảng tôn trọng quyền dân chủ của họ và cho cả nhân dân. Bản thân họ cũng quý cách mạng như ai.

Trong chế độ độc đoán, thì người tốt cũng hóa ra vô dụng. Người xấu có thể sống tốt, còn người tốt thì bị hãm hại. Nên mới có chuyện, những người tham gia kháng chiến cách mạng ở tiền tuyền, nhưng ở hậu phương thì gia đình bị áp bức nặng nề. Điều đáng đau buồn hơn, là cái chế độ đó đang ngày ngày ra rả nói họ là đại diện cho dân tộc, là đỉnh cao trí tuệ, là nhân danh nhân dân, nhân danh chủ nghĩa xã hội. Và sau khi làm điều tồi tệ thì không biết hối lỗi và xin lỗi người bị hãm hại. Vụ nhân văn giai phẩm này, Đảng chưa hề cho một lời xin lỗi nào hết, cho dù là nhỏ nhất. Có thể những người trong cuộc, coi giải thưởng nhà nước năm 2007 là lời an ủi cho bản thân họ, coi đây là lời xin lỗi chính thức.

Khi những điều xấu xa trong quá khứ còn chưa rửa sạch bằng sự thành tâm hối lỗi, thì từng đó cũng đủ phủ nhận sạch sẽ những gì gọi là hào quang quá khứ đã cố công dựng nên.

Bài do bạn đọc gửi tới.

Đọc các bài liên quan:

Lời tự thuật của Hữu Loan, tác giả Mầu Tím Hoa Sim

Kỉ niệm với nhà thơ Hữu Loan

Nhưng em thơ sẽ lớn

12 Phản hồi cho “Từ Hữu Loan, Hoàng Cầm đến Nhân văn – Giai phẩm”

  1. Thằng Bờm says:

    Đọc và biết thêm về những tội ác của con người CS ( phải gọi là thú chứ không còn là người Việt nữa )Một chủ nghiã tàn ác và những kẻ dã man
    Buồn và thương mến cho những nạn nhân của CS

  2. Tran_Hung says:

    Nguye^~ hu~u DDang bi. ddua ve^` qua?n thu’c o*? que^ o^ng, mo^.t la`ng he?o la’nh o*? Thai Bi`nh . O^ng da so^’ng no’t quang doi con la.i trogn doi ra’ch, tu tu’ng trong mot tu’p leu bia` la`ng, canh bo*` tre gia` , O^ng sa(‘p sa(~n mo^.t ca’i ho^’c tre phu? day la’ tre de khi chet thi` bo` ra ca’i hoc tre do ma` chet, khoi phai he luy toi ai .

  3. Lu Hà says:

    Hâm Một Cục
    Nghệ Thuật Vị Nhân Sinh

    Tuy rằng là kẻ hậu nhân
    Chuyện xưa tím ruột bầm gan cho đời
    Cái thời giai phẩm xa xôi
    Trần Dần cưá cổ Phan Khôi đoạ đày
    Văn chương thơ phú nhất thời
    Bôi gio trát trấu nhau hoài thế nhân
    Hoài Thanh Xuân Diệu Lan Viên
    Chưa thông nước cản đường văn thế cờ
    Lại thêm Tố Hữu buôn tơ
    Vào huà kết cánh Tú Bà Sở Khanh
    Ép người bạc mệnh chung tình
    Bán thân cho đảng đầu xanh giận hờn
    Trải bao thập kỷ ươn hèn
    Săn văn chẻ chữ giết dần hồn thơ
    Dòng thơ thối rữa bung ra
    Thi nhân cháo loãng gật đầu khen ngon
    Trời mưa sầm sập từng cơn
    Họp hành sát phạt cáo gian từng giờ
    Văn chương trình độ i tờ
    Bề trên quan lớn dặn dò bảo ban
    Hoài tay rồi lại hoài chân
    Phê bình văn học tráo trân bạn hiền
    Thôi đi xin hãy về vườn
    Vào trường học lại viết văn cho mùi
    Ngo ngoe cậy tí văn tài
    Nga xô xứ lạ đua đòi Mác Lê
    Cái đuôi mèo chuột thè lè
    Tranh dành với đảng kéo bè hại nhau
    Khom lưng uốn gối cúi đầu
    Cho hay thơ đểu tôn thờ người ta
    Vô duyên cái muĩ bốc to
    Lên muì chuyên chính cơ hồ thét vang
    Công nông dưới ngọn cờ hồng
    Ngạt dòng máu đỏ hơi nồng quê hương
    Giảm tô cải cách quay vòng
    Đầu rơi máu chảy ngập đồng Việt nam
    Nhân văn giai phẩm chết non
    Dòng thơ yêu nước hiểu lầm Việt gian
    Làng quê đói khổ lầm than
    Hoà bình lập lại thế gian thường tình
    Câu thơ kể lể tâm tình
    Tấm lòng thi sĩ sao đành bỏ rơi
    Đi không thấy phố thấy người
    Đỏ lòng chỉ thấy mưa rơi sắc cờ
    U mê chẳng hiều tứ thơ
    Vu oan cờ đỏ ướt đầu vì mưa
    Màu cờ rã rượi âu sầu
    Tượng trưng tổ quốc xác xơ nghèo hèn
    Thế là bôi xấu quốc dân
    Nhân văn giai phẩm Việt gian hại nhà
    Đưa ra đấu tố cạo đầu
    Hâm hâm một cục uế xù văn chương
    Phèng la trống mõ reo vang
    Phan Khôi Trương Tửu Trần Dần om xương
    Hoàng Cầm Nguyễn Bính Hoàng Chương
    Và bao thi sĩ thảm thương cảm sầu
    Khoá tay bịt miệng treo giò
    Tước quyền sáng tác nhà tù án mang
    Nồi thơ nước ốc reo vang
    Hoài Thanh Xuân Diệu Lan Viên nổi cờ
    Thêm chàng Tố Hữu lờ đờ
    Buồm lên sóng đẩy la đà trời xanh
    Thuyền thơ hoa lá trên cành
    Văn chương hiện thực nổi danh sóng cồn
    Nga Xô Trung Cộng tây đông
    Trăm hoa đua nở nát lòng muôn dân
    U a u ớ văn đàn
    Thằng ngô thằng ngọng nhâm nha hát cười
    Tự phong bác học anh tài
    Đỉnh cao trí tuệ mấy ai bằng mình
    Ti toe vài chữ Pháp ranh
    Ra điều am hiểu văn minh xứ người
    Ta đây học đã cao rồi
    Trích ngang trích dọc méc xi mẹc xì
    Việt văn ngang dọc khoai tây
    Ngự lâm pháo thủ mấy ai cho vừa
    Chê bai các cụ nhà ta
    Luật đường lục bát quê muà Việt nam
    Ngang nhiên chuá tể muôn dân
    Có thêm chuyên chính canh tân giống nòi
    Tự cho làm Thày dạy người
    Chủ chương đường lối sáng ngời đảng ta
    Thi nhau tăm tối mù loà
    Văn chương tắc tỵ lu loa đến giờ….
    Bao giờ nước nổi can qua
    Tự do văn bút đơm hoa nhụy vàng
    Bao giờ dân chủ sang trang
    Traí tim thi sĩ đỏ hồng thắm tươi
    Bao giờ cộng sản hết thời
    Tài hoa trỗi dậy anh tài dọc ngang
    Thuyền thơ đầy ánh trăng vàng
    Văn chương tiểu thuyết cải lương đủ màu
    Kịch ca sân khấu thanh hoa
    Không còn ngô ngọng tuy toa dạy đời
    Con người làm chủ thiên tài
    Lòng sao ra thế tình ai hại gì ?
    Văn nhân độc giả ngẫm xuy
    Tâm trong chẳng ngại lòng ngay bận gì? ? ?

    Đức quốc 2008 Lu Hà

  4. Lu Hà says:

    Việt Gian

    Tìm trong tứ hải năm châu
    Việt nam Trung quốc ngôn từ hiểm sâu
    Kính yêu chảy máu rập đầu
    Ghét nhau vu cáo mọi điều chẳng ngoa
    Từ ngày chồn mọc lông mao
    Cáo thời cạo mặt sa bà khổ đau
    Bắc kinh Hà nội trước sau
    Liền sông liền núi chia nhau lưả đàn
    Hán gian ca lại Việt gian
    Tranh đua sỉ nhục thế nhân ngậm ngùi
    Văn nhân trí thức một bầy
    Cho đi cải tạo giệt loài gian manh
    Căm thù vô cớ trời xanh
    Trắng đen chẳng tỏ phân minh chẳng tường
    Ki tô Phật giáo hoang đường
    Gọi là thuốc phiện gạt lường muôn dân
    Hay rằng: Các Mác Lê Nin
    Chỉ đường dẫn lối trần gian thiên đường
    Nghe theo máu chảy thành sông
    Việt nam Trung cộng thê lương thảm sầu
    Tôn vinh khỉ độc trên đầu
    Tin rằng: Cụ tổ sinh ra loài người
    Đua chen tìm cụ trong đời
    Thế thiên hành đạo cho người soi gương
    Mẫu hình nhân đức cao đăng
    Rập đầu trăm lạy âm dương tỏ mờ
    Trăm hoa đua nở mơ hồ
    Bình dân học vụ làm thơ yêu đời
    Gọi là một cuộc đổi ngôi
    Cụ đồ trí giả trở loài rắn giun
    Cần lao tiêu biểu đi lên
    Lớp tư sản đỏ việt gian lại thành
    Thiên đường lèo lá gập ghềnh
    Hành hương đỏ máu trường thành thiên an
    Bao nhiêu thân dại ma tàn
    Hoàng hôn bóng đổ linh hồn rên la
    Vu oan giáo họa khi xưa
    Việt gian hàng triệu hồn ma gọi về…

    Đức Quốc 2008
    Lu Hà

  5. Lu Hà says:

    Phản Động

    Lâu nay tớ vẫn trở trăn
    Ai mang oán hận gieo truyền thế nhân
    Tâm xà khẩu độc gian ngoan
    Hay gì phản động ngữ ngôn tạo thành
    Hay từ thổi lưả đấu tranh
    Căm thù giai cấp mưu danh lợi nhà
    Nhập từ Trung cộng Nga xô
    Chủ chương đường lối ta bà khổ đau
    Bởi vì quyền lợi ăn chia
    Chiến tranh nhân cách gây bao tủi hờn
    Trần Dần Nguyễn Bính Hữu Loan
    Gọi là phản động văn nhân xéo quằn
    Xuốt đời giun dế nghèo hèn
    Tuổi già chóng đến cháu con thiệt thòi
    Tệ khi chúng ghét bỏ ai
    Vu là phản động giệt nòi Việt gian
    Bỏ tù bức bách giam cầm
    Truyền thông báo chí ác nhân một loài
    Oan hồn rên rỉ cổng trời
    Củ khoai cái kiến bận gì lòng ai
    Lỗi lầm gán chiụ cho người
    Kiếp này bạc mệnh ra đời khổ đau
    Lộn sòng chữ nghiã từ lâu
    Truy tìm phản động dã từ lương tâm
    Xét từ bản chất chính nhân
    Tội danh chẳng có cho oan nhục này
    Than ôi! Tráo trở sâu dày
    Tiểu nhân liêm sỉ chôn vùi gian ngay
    Gọi nhau phản động làm gì
    Rửa thân sạch sẽ hại người ai hay?….
    Hư danh mượn tiếng giống nòi
    Khoe chôn gái đĩ xưa nay già mồm
    Mấy bài văn luận rẻ tiền
    Cuả bầy bồi bút đã nhàm chán tai
    Bày trò thi thố văn tài
    Nửa thơ nửa rác trăm bài khéo hay
    Ngọc vàng sỏi đá khéo thay
    Chia cho trăm vị chọn đời hiển vinh
    Méo mồm bóp lại cũng xinh
    Văn thơ cóp nhặt oai danh thế này
    Nhục cho thế kỷ mặt dày
    Cứ là thi sĩ mới tày tiếng thơm
    Dù rằng: Ăn dối nói gian
    Trong ngôi hoàng đế muôn dân phụng thờ
    Đứa nào ngơ ngác ngây thơ
    Tỏ lòng chân thật sẽ cho về vườn
    Gọi là phản động là xong
    Chủ chương là đảng con đường là ta ?….

    Đức quốc 2008 Lu Hà

  6. Lu Hà says:

    Thương Hồn Văn Thi Sĩ
    Kính tặng hương hồn các văn thi sĩ
    bị hại trong vụ án Nhân văn giai phẩm

    Nghĩ lại cho đời thật đắng cay
    Oan hồn thi sĩ xót thương thay
    Ra đi tức tưởi rơi dòng lệ
    Cái án nhân văn nhục thế này

    Có phải vì ai viết tứ thơ
    Vương buồn cố quốc xuốt canh thâu
    Tình thương không khéo gây ra nợ
    Để lại ngàn thu hận mối sầu

    Thế kỷ lầm than một vết nhơ
    Nhân văn giai phẩm án thù xưa
    Trần Dần đi hẳn còn lưu lại
    Một chút tình thơ lúc xế chiều

    Tôi hiểu các anh những trí nhân
    Tình yêu ngang trái thuở vô thần
    Một lòng một dạ đi theo đảng
    Mà vẫn không xong sẹo oán hờn

    Thi sĩ người ơi mắt chưá chan
    Hồn bay non nước đỉnh xa gần
    Quyết không bẻ uốn cong ngòi bút
    Theo lũ vô loài để tiến thân

    Quốc sĩ nên không biết cúi đầu
    Bán thân cho quỷ sứ yêu ma
    Ăn gian nói dối theo thời thế
    Xuân Diệu Hoài Thanh có thế ư?

    Thôi nhắc làm chi tủi hận buồn
    Căm loài quỷ dữ bán lương tâm
    Văn chương thơ phú đầy ân oán
    Tố Hữu Lan Viên bóng ác thần

    Hậu thế ngày nay đã biết nhiều
    Cái thời bưng bít đã đi qua
    Nhân văn giai phẩm là yêu nước
    Tạo dựng giả thành án việt gian

    Phan Khôi Trương Tửu nhớ Hoàng cầm
    Nguyễn Bính Hoàng Chương với Hữu Loan
    Còn nữa bao nhiêu sao kể xiết
    Oan hồn sông nuí Nguyễn Tường Tam

    16 .07.2008 Lu H à

  7. Lu Hà says:

    Phê Bình Đấu Tố

    Kẻ nêu người đập nhau hoài
    Chân voi bã miá dập dìu khéo thay
    Khen ai chữ tốt văn hay
    Thằng ngô thằng ngọng một thời bá vương
    Sinh ra phải buổi nhiễu nhương
    Đười ươi cóc nhái văn chương gặt muà
    Phê bình mượn tiếng văn thơ
    Cạo đầu đấu tố gạt ra dần dần
    Họp hành chỉ thị thấm nhuần
    Bán hồn cho quỷ tinh thần văn nô
    Giam cầm cấm cố tự do
    Luận cương chính trị đảng ta ra đời
    Trói tay thắt cổ nhân tài
    Chặn nguồn sáng tạo thả lời buôn dân
    Mưu mô hòng chiếm nhân tâm
    Khơi lòng yêu nước chai chân chính quyền
    Lọc lưà cao thủ siêu quần
    Băm chia chữ nghĩa đổi dần trắng đen
    Đầu dao tay buá nhân quyền
    Tăng lương thăng chức nuôi đàn tay sai
    Trung thành chẳng chiụ mất gì
    Hữu Loan thồ gạch ai người chính nhân?
    Hoài Thanh Tố hữu Lan Viên
    Bộ ba thống trị sói mòn lương tri
    Người tung người hứng kẻ thoi
    Đánh cho dập mặt những lời thẳng ngay
    Văn thơ báo chí công khai
    Phanh phui tham nhũng tức thì khảo tra
    Những rằng: Bí mật quốc gia
    Cháu con quan chức giữ nhà bình an
    Tha hồ đục khoét con dân
    Bôi son chế độ chính chuyên tô hồng
    Già mồm gái đĩ khoe khoang
    Dân chủ xã hội vạn lần phương tây
    Bao nhiêu viện trợ nước ngoài
    Vừa xin vừa chưỉ mặt dày thế ư?
    Phê bình đấu tố dư thưà
    Quyền ông pháp luật ai mà dám phê
    Văn chương tình lả gió mê
    Hoa thương cỏ lạ chớ nhè vào ông
    Xin đừng moi chuyện tư thương
    Tham ô mắc ngoặc chuyện ông cửa quyền
    Thong dong cửa ngỏ gió yên
    Ngân hàng thế giới chuyển tiền đầu tư
    Bao nhiêu cắt xén cho vừa
    Vừa moi vừa chặn lu loa la làng
    Trắng đen mọi chuyện rõ ràng
    Cầu mong văn sĩ một lòng vì dân
    Phê bình xây dựng chính tâm
    Thủ tiêu đấu tố bất nhân xin đừng.

    Đức quốc 2008 Lu Hà

  8. Trung Hoàng says:

    Nguyên khí tiêu mòn vì lê mác,
    Sĩ phu tan tác bởi buá liềm.
    Một trời chân lý nhói tim,
    Sao Thu nhợt nhạt bóng chìm hồ sâu.

    Ðêm đen vọng tiếng nguyện cầu !!!

  9. LÃO NGOAN ĐỒNG says:

    Re: Hữu Loan (02/04/1916 – 18/03/2010)
    2010-03-20 04:09:43
    vietnam_adam

    Các bạn tôi ơi,

    Hãy tìm đọc bài TỰ THUẬT của Hữu Loan viết về mình mau đi nhé.

    Rất nhiều tình tiết cảm động đến mê ly rụng rốn về hai người bạn đời của ông. Đẹp như mơ và cũng buồn da diết, không thua gì Love Story cả, nhưng may là đoạn kết có hậu. Người vợ sau cho ông 6 trai 2 gái khoảng 30 chục đứa cháu, đã cùng ông chia bùi xẻ ngọt đến lúc ông qua đời.

  10. LÃO NGOAN ĐỒNG says:

    Những đồi hoa sim

    Lời : Hữu Loan
    Nhạc : Dzũng Chinh

    Sáng tác trong thập niên 60

    1.
    Những đồi hoa sim ôi những đồi hoa sim
    tím chiều hoang biền biệt
    Vào chuyện ngày xưa nàng yêu
    hoa sim tím khi còn tóc búi vai!
    Mấy lúc xông pha ngoài trận tuyến
    ai hẹn được ngày về
    Rồi một chiều mây bay
    từ nơi chiến trường đông bắc đó
    lần ghé về thăm xóm hoàng hôn tắt sau đồi

    2.
    Những chiều hành quân ôi những chiều hành quân
    tím chiều hoang biền biệt
    Một chiều dừng mưa được tin em gái mất
    chiếc thuyền như vỡ đôi
    Phút cuối không nghe được em nói
    Không nhìn được một lần
    Dù một lần đơn sơ
    Để không chết người trai khói lửa
    mà chết người em gái hậu phương tuổi xuân thì

    3.
    Ôi ngày trở lại nhìn đôi sim nay vắng người em thơ
    Ôi đồi sim tím chạy xa tít lan dần theo bóng tối
    Xưa xưa nói gì bên em
    Một người đi chưa về mà đành lỡ bước tơ duyên
    Nói nói gì cho mây gió
    Một rừng đầy hoa sim nên để chiều đi không hết

    4.
    Tím cả chiều hoang nay tím cả chiều hoang
    đến ngồi bên mộ nàng
    Từ dạo hợp hôn nàng không may áo cưới
    thoáng buồn trên nét mi
    Khói buốt trên hương tàn nghi ngút
    trên mộ đầy cỏ vàng
    Mà đường về thênh thang
    đồi sim vẫn còn trong lối cũ
    Giờ thiếu người xưa ấy
    đồi hoang mới tiêu điều

Phản hồi