|

Con đường hội họa

Mặt trước và mặt sau cuốn sách "Bùi Thanh Phương - Con đường hội họa"

Bài I: Cuộc hành trình của Bùi Xuân Phái

Bùi Xuân Phái sinh năm 1920, mất năm 1988 tại Hà Nội. Ông tốt nghiệp khoa Hội họa trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khoá 1941 – 1946, tham gia kháng chiến, đồng thời tham dự nhiều triển lãm chung với các hoạ sĩ khác. Năm 1952 ông về Hà nội, sống và sáng tác tại nhà (số 87 Phố Thuốc Bắc) cho đến khi mất.

Từ năm 1956 đến năm 1957, Bùi Xuân Phái giảng dạy tại Trường Mỹ thuật Hà Nội, khi xảy ra phong trào Nhân văn Giai phẩm, hoạ sĩ phải đi lao động, học tập trong một xưởng mộc tại Nam Định và ban giám hiệu nhà trường đã đề nghị ông viết đơn xin ngưng giảng dậy tại trường Mỹ thuật.

Bùi Xuân Phái (1920-1988)

Bùi Xuân Phái là một trong những hoạ sĩ thuộc thế hệ cuối cùng của sinh viên trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cùng thời với các danh họa Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm, Dương Bích Liên – những tên tuổi ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của mỹ thuật Việt Nam hiện đại. Ông chuyên về chất liệu sơn dầu, đam mê mảng đề tài phố cổ Hà Nội. Ngay từ lúc sinh thời, sáng tạo của ông đã được quần chúng mến mộ gọi dòng tranh này là Phố Phái. Tranh phố của Bùi Xuân Phái vừa cổ kính lại rất hiện thực, thể hiện rõ hồn cốt của phố cổ Hà Nội những thập niên 50, 60, 70. Các mảng mầu trong tranh Phái thường có đường viền đậm nét, phố không những trở thành chính nó mà còn gần hơn với con người, từ bề mặt đến cảnh quan đều có chiều sâu bên trong. Ngắm tranh phố cổ của Phái, người xem nhận thấy họa sĩ đă gửi gắm những kỉ niệm, những hoài cảm cùng nỗi buồn man mác, tiếc nuối bâng khuân trên từng nét vẽ, như điềm báo về sự đổi thay và biến mất của từng mái nhà, từng con người mang hồn phách xưa cũ. Ngoài phố cổ, ông còn vẽ các mảng đề tài khác, như: chèo, chân dung, nông thôn, khỏa thân, tĩnh vật… rất thành công. Nhiều tranh của Bùi Xuân Phái đã được giải thưởng trong các cuộc triển lãm toàn quốc và thủ đô. Ông vẽ trên vải, giấy, bảng gỗ, thậm chí cả trên giấy báo khi không có đủ nguyên liệu. Ông dùng nhiều phương tiện hội họa khác nhau như sơn dầu, màu nước, phấn mầu, chì than, bút chì… Các tác phẩm của ông biểu hiện sâu xa linh hồn người Việt, tính cách nhân bản và lòng yêu chuộng tự do, óc hài hước, đậm nét bi ai và khốn khổ. Ông đă góp phần rất lớn vào lĩnh vực minh họa báo chí và trình bày bìa sách, được trao tặng giải thưởng quốc tế (Lép-dích) về trình bày cuốn sách “Hề chèo” (1982).

Do tham gia phong trào Nhân Văn Giai Phẩm, từ năm 1957 trở đi, hoạt động của ông dần bị hạn chế. Để kiếm sống, ông phải vẽ tranh minh họa và tranh vui cho các báo, lấy bút hiệu là : PiHa, ViVu, Ly. Mãi đến năm 1984 ông mới có được cuộc triển lãm cá nhân (đầu tiên và cũng là duy nhất), nhận được sự đánh giá cao từ phía công chúng, đồng nghiệp. Với 24 bức tranh được khách hàng đặt mua ngay trong ngày khai mạc, có thể coi đây là triển lãm thành công nhất so với trước đó tại Việt Nam. Đó cũng là lần đầu tiên, Đài truyền hình Trung ương dành thời lượng lớn phát sóng để giới thiệu về cuộc đời và tác phẩm của Bùi Xuân Phái trong chương trình Văn học Nghệ thuật.

Bạn hữu và các đồng nghiệp họa sĩ đang xem Bùi Xuân Phái vẽ chân dung. Ghi chú ảnh , từ trái sang :1) Họa sĩ Lưu Công Nhân,2) Nhà phê bình mỹ thuật Nguyễn Trân (người ngồi) ,3) Nhà sưu tập Việt Chiến,4) họa sĩ Bùi Xuân Phái (đang vẽ) 5) Họa sĩ Nguyễn Sáng (người ngồi) 6) Nhà sưu tập Phạm Văn Bổng,7)Nhà điêu khắc Văn Hòe,8)Họa sĩ Dương Bích Liên,9) Nhà sưu tập Nguyễn Bá Đạm,10) Nhà sưu tập Đức Minh

Mặc dù cuộc sống khó khăn nhưng với tình yêu nghệ thuật, khát khao tìm tòi và thể hiện cái đẹp dung dị đời thường bằng hình và mầu, ông cũng là hoạ sĩ đã gạt bỏ mọi toan tính đời thường để cho ra đời các tác phẩm dung dị, đơn giản nhưng đầy tâm tư sâu lắng. Nhà phê bình mỹ thuật Thái bá Vân đã viết về sự nghiệp nghệ thuật của ông : “Cuộc rong chơi can đảm, lầm lì của Bùi Xuân Phái bằng cây bút vẽ và bằng bảng màu của mình là đẹp và có ý nghĩa cho Hà Nội. Cho chúng ta mãi mãi. Làm chứng cứ lịch sử cho một nền hội họa đi nữa, sao bằng làm chứng cứ nhân văn cho một ý thức nghệ thuật “.

Năm 1996, ông được truy tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh.

Tác phẩm chính :

* Phố cổ Hà Nội – Sơn dầu 1972

*Hà Nội khán chiến – Sơn dầu 1966

*Xe bò trong phố cổ – Sơn dầu 1972

*Phố vắng – Sơn dầu 1981

*Hóa trang sân khấu chèo – Sơn dầu 1968

*Sân khấu chèo – Sơn dầu 1968

*Vợ chồng chèo – Sơn dầu 1967

*Trước giờ biểu diễn – 1984

Giải thưởng mỹ thuật :

*Giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học – Nghệ thuật năm 1996

*Giải thưởng triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1946

*Giải thưởng triển lãm Mỹ thuật toàn quốc năm 1980

*Giải thưởng đồ họa Leipzig (Đức)

*Giải thưởng Mỹ thuật Thủ đô các năm 1969, 1981, 1983, 1984

Tặng thưởng : Huy chương Vì sự nghiệp Mỹ thuật Việt Nam 1997

Pages: 1 2 3 4 5

3 Phản hồi cho “Con đường hội họa”

  1. Mạc phi Đăng says:

    Nhìn gương mặt hằn những nét sợ hãi của ông Phái, tôi thấy ông Phái có tấm lòng; nhưng ông Phái cũng nên chấp nhận ông ta là một trong số những thằng hèn của dân VN Bắc Việt thời bấy giờ!

  2. Đạo Nhân says:

    Qủa thật cụ Phái rất xứng đáng được ngưỡng mộ,tôn vinh và khắc tên trong bảng vàng của DANH HỌA cùng vài danh họa thế giới.Danh Họa Bùi Xuân Phái.Ngoài việc những bức họa vô giá đã được giới sưu tầm đã và đang làm chủ,không biết hiện nay trên toàn thế giới,đặc biệt các nước thuộc Châu Âu như Pháp,Anh cùng số ít vài quốc gia nhiều tiền lắm của như Mỹ,Canada liệu có được mấy đại gia bản xứ các nước trên, đã và đang treo các họa phẩm của cụ nơi phòng khách.? Chân thành cảm ơn HS BTP ,con trai của danh họa VN BXP ,đã có bài viết dài rất giá trị, nhưng hình như vẫn còn quá ngắn cho người đọc luôn mong mỏi được biết thật nhiều về tất cả những gì có thể lúc danh họa sinh thời…Là người VN đang lưu lạc khắp 4 phương ,rất nhiều chúng ta đã được cái quyền tự hào về danh họa VN BXP.Cái đẹp của tranh do danh họa vẽ không phải ai cũng cảm ,và nhìn được bằng đôi mắt có nghệ thuật.Nhưng cái vĩnh cửu và đi vào hồn người VN là những điều khi sinh thời,danh họa VN BXP đã sống giản dị ,khiêm cung,đầy tình người với mọi người và sáng tạo dưới một chế độ ban phát tem phiếu,đói khổ cùng cực và luôn phải sống,vẽ,viết bằng nhiều áp đặt một chiều do lệnh,nghị quyết từ những con người bất trí ,luôn dùng sự khủng bố : sổ gạo và trại cải tạo để lãnh đạo toàn dân,đến nỗi nhà văn lớn là cụ Nguyễn Tuân phải thốt lên: tao sống được là do biết sợ.chúng (ĐCSVN)….Trong bài viết trên,HS BTP có đề cập đến sự quan hệ thân thiết giữa danh họa và nhà văn lớn NT đi cùng những cái Tết có chất đạm do NT biếu tết. Danh họa BXP đã vượt qua được rất nhiều thứ tạm gọi man rợ nhất do ĐCSVN áp đặt ,mà tiêu biểu nhất là tay giết người bằng thơ là Tố Hữu làm thủ lãnh trong lãnh vực VHNT thời ấy. Rất mong đựơc đón đọc thêm như hồi ký của danh họa BXP cùng những gì có thể viết về cụ.Xin chân thành cảm ơn BBT của ĐCV đã cung cấp các bài hay để độc giả bên ngoài VN có thêm cái hay lạ của Hà Nội nhân kiệt .Trân Trọng kính chào

  3. Lữ Út says:

    Xem ra 15 năm của Kiều đâu có thấm vào đâu!
    “Bắt phanh trần phải phanh trần,
    Cho thanh cao mới được phần thanh cao”
    We have to spit to the face of those commi.

Phản hồi