|

Một chút nắng xua đi ngàn nỗi nhớ

 

(Viết thay lời cảm tạ đến nhà thơ, thầy giáo Nguyễn Duy Xuân)

Có lẽ phải sống thật lâu ở Châu Âu, ta mới cảm nhận hết cái buồn của tuyết rơi và cái lạnh của mùa tuyết tan. Khi mùa đông về, con đường chạy trong thành phố nhìn như những dải lụa,  đất và trời hòa vào một mầu trắng trong. Trời tảng sáng, hơi lạnh phảng phất quyện lên như làn khói thuốc mỏng. Mờ mờ qua khung cửa, những chùm tuyết treo trên cành cây run rẩy, lung linh như những bông hoa thủy tinh. Thấp thoáng sau mái nhà bên, những thân cây cổ thụ trơ trụi, khẳng khưu, nhọn như mũi dao, đâm thẳng vào lòng người. Mùa này, lũ chim đã đi trốn đông, dòng suối sau nhà cũng ngưng tiếng nước chảy. Ta chỉ có thể nghe được tí tách đâu đó của những giọt nước thoát ra từ ống khói sau nhà, chưa kịp rơi xuống đã đóng băng, kéo dài ra trông như sợi tơ, sợi cước. Trong cái giá lạnh, mông lung đất trời, niềm hoài vọng về nơi cố hương của buổi sớm mai ấy, dường như ta nghe đâu đó tiếng sẻ chia, đồng cảm làm cho lòng người ấm lại:

“Trời Tây nhiệt độ dưới không

Giá  băng mọi nẻo, lạnh lùng tuyết rơi

Ở nơi ấy đồng bào tôi

Chìm trong cái rét xứ người cắt da..

 

Tây Nguyên đang nắng chan hòa

Ai sang ta gửi chút qùa quê hương

Gói theo một chút nắng hường

Ấm lòng ai giữa giá sương xứ người”

Tôi đã bắt gặp bài thơ “Gửi Nắng Cho Ai” của nhà giáo Nguyễn Duy Xuân trong hoàn cảnh như vậy. Bài thơ chỉ vẻn vẹn có tám câu chia làm hai khổ, theo thể lục bát đơn giản, dễ hiểu. Nội dung và nghệ thuật, cũng như câu từ của bài thơ không có gì mới, nếu như không muốn nói là rất cũ. Và như anh bạn tôi, một người yêu thơ ở quê nhà, đánh giá không cao bài thơ lục bát trên. Âu đó cũng là điều dễ hiểu, vì anh không có cái cảm giác lạnh đến tê tái, đau và nhớ thương đến vô hạn như chúng tôi. Hình như chỉ với một tin thời sự nhỏ, đâu đó quanh anh cũng làm tâm hồn nhậy cảm của người nghệ sỹ hòa vào cái giá rét, xót xa cùng đồng loại. Sự đồng cảm ấy là nắng, gió là hơi ấm đã hóa vào thơ. Với chúng tôi, nó không chỉ còn là những câu thơ đơn thuần, mà nó còn là những bánh đa, bánh đúc hồn quê được gói trong lá dong lá chuối mà nhà thơ đã trải lòng sẻ chia.

Viết và làm thơ khá lâu, nhưng người thưởng ngoạn ở hải ngoại mới biết đến Nguyễn Duy Xuân qua bài thơ “Nếu Tổ Quốc Mai Này Không Còn Biển” của anh vừa được nhạc sỹ Trần Chí Phúc phổ nhạc. Lời thơ như những nốt nhạc trầm buồn, tự sự về quê hương, đất nước. Như lời nhạc sỹ Trần Chí Phúc (đại ý), thoáng đọc qua bài thơ, hồn đã rung lên, cầm đàn, ông hát, những nốt nhạc như có ngàn con sóng chợt vuột ra. Tôi nghe đi nghe lại ca khúc này, trong tâm trạng vô cùng bồi hồi, xúc động. Dường như âm nhạc đã tải hết hồn cốt của bài thơ. Tôi ít thấy có bản nhạc nào phổ từ thơ, tác giả giữ nguyên lời, (không thêm cũng như bớt)  của cả bài thơ như ca khúc trên. Khi ca khúc ra đời, được phổ biến rộng rãi trên báo hải ngoại cũng như trong nước, nhưng gần đây không hiểu sao các trang trong nước đều gỡ bỏ?

Đảo đã mất và biển đã bị cắt, Tổ Quốc như con tầu mắc cạn. Cả bài thơ là những câu hỏi giả định, thay cho một lời cảnh báo:

Nếu Tổ Quốc  mai này không còn biển 

Hoàng hôn trên biển

Về đâu những con sóng vỗ bờ

Những cánh chim hải âu chao liệng

Những con còng vẽ cát vu vơ?

 

Nếu  Tổ Quốc mai này không còn biển

Những con tầu chẳng thể ra khơi

Đâu những chiều hoàng hôn cập bến

Cá đầy khoang rạng rỡ mặt người?

 

Nếu Tổ Quốc mai này không còn biển

Bỗng thấy hoang vu những bến bờ

Ba ngàn cây số trong câm lặng

Những bến tầu trống vắng chơ vơ?

 

Nếu Tổ quốc mai này không còn biển

Bình minh thôi mọc ở đằng đông

Phía ấy chỉ có dông bão đến

Mặt tiền đất nước sóng triều dâng!

 

Nhưng lịch sử chẳng bao giờ có nếu

Bởi ta yêu Tổ Quốc vô cùng

Dâng trọn cuộc đời ta chiến đấu

Cho người-muôn thuở vững non sông!

Bài thơ “Tổ Quốc Nhìn Từ Biển” của Nguyễn Việt Chiến và “Nếu Tổ Quốc Mai Này Không Còn Biển” của Nguyễn Duy Xuân, theo tôi là hai bài thơ viết về biển đảo hay nhất trong thời gian gần đây. Nếu bài “Tổ Quốc Nhìn Từ Biển” là những vần thơ khẳng định chủ quyền biển đảo, khí phách quật cường của cha ông, thì “Nếu Tổ Quốc Mai Này Không Còn Biển” như một lời cảnh tỉnh, hiệu triệu tinh thần cho con cháu hôm nay. Tổ Quốc ta mấy ngàn năm qua, triều đại nào, thế hệ nào cũng phải căng mình chống giặc phương Bắc. Biển là mặt tiền, nơi ông cha ta mở mang bờ cõi. Biển cũng là hậu phương vững chắc cho mấy mươi lần chống giặc ngoại xâm. Là một nhà giáo nên lời thơ Nguyễn Duy Xuân nhẹ nhàng  nhưng cũng rất rạch ròi, quyết liệt. Với anh biển mất là chúng ta mất tất cả:

“Nếu Tổ Quốc mai này mất biển

Bình minh thôi mọc ở đằng đông

Phía ấy chỉ có dông bão đến

Mặt tiền đất nước sóng triều dâng”

Điệp khúc- Nếu Tổ Quốc mai này không còn biển- đọc lên ta cảm thấy rưng rưng nghẹn ngào. Nỗi đau này không phải của riêng người nghệ sỹ, mà nó là cái đau chung cả dân tộc.

Nếu bốn khổ thơ đầu là một câu hỏi, thì khổ kết của bài là lời câu trả lời chắc nịch, hồn dân tộc mấy ngàn năm không bao giờ chịu khuất, chúng ta vẫn như những con tầu vượt sóng để ra khơi.

“Nhưng lịch sử chẳng bao giờ có nếu

Bởi ta yêu Tổ Quốc vô cùng

Dâng trọn cuộc đời ta chiến đấu

Cho người- muôn thuở vững non sông”

Tuyết vẫn rơi như táp vào kính xe, nền trời đen như sập. Cái gạt nước cũng chẳng xua đi được nỗi nhớ. Tuyết phủ trắng những ô ruộng bên đường, vun thành từng đống, nhìn tưởng là những cánh đồng muối ở quê nhà. Ba mươi năm xa quê là bấy mươi năm thương nhớ, mang trong mình một nỗi đau dường như không bao giờ vỡ mủ. Có lúc ta ủ sâu nỗi đau kia vào trong lòng tuyết, nhưng rồi một ngày tuyết tan, vết thương đau trở lại.

Đọc lại hai bài thơ trên của Nguyễn Duy Xuân, làm cho ta bồi hồi khắc khoải. Tôi không phải là thi sỹ, nên không biết làm thơ, nhưng cảm xúc từ đâu chợt ùa tới.

“Tuyết vẫn rơi vẫn rơi 

Thảm cỏ xanh trắng xóa

Nền trời đen như sập

Lòng người như trống rỗng

Còn lại dải khăn sô.

Tuyết vẫn rơi vẫn rơi

Bàn chân gầy cô độc

Chôn chặt những thương đau

Vùi sâu trong lòng tuyết.

Em ơi! Biết bao giờ

Tình ta vui trở lại?

Dải ngân hà chia đôi

Và những lời ly biệt

Hòa chung một dòng chảy

Như biển khơi cùng sóng.

Tuyết vẫn rơi vẫn rơi

Trên xứ người xa lạ

Lòng con đầy sám hối

Đứa con nhiều tội lỗi.

Biết bao giờ trở lại

Dải khăn tang con thắt

Một lần con tưởng niệm

Để linh hồn của mẹ

Bớt đi những thương đau

Năm tháng dài chờ đợi…

Tuyết vẫn rơi vẫn rơi

Biết bao giờ trở lại…”

Một chút đọng lại của cảm xúc, tôi chưa biết đặt tên. Nhưng ông phó cối, hàng xóm nhà tôi bảo, thế là thơ.

Có lẽ nào tôi lại biết làm thơ?

Đức quốc-  24-2-2011

© Đỗ Trường

© Đàn Chim Việt

 

 

2 Phản hồi cho “Một chút nắng xua đi ngàn nỗi nhớ”

  1. Quân Giải Phóng - Europe says:

    Mở đầu bài viết là một bài thơ hay về Tây Nguyên . Mở đầu Đại Thắng Mùa Xuân là chiến dich đánh từ Cao Nguyên – trúng huyệt hiểm , khiến Ngụy quân rung động co rúm lại , kéo theo chuỗi thảm bại chạy tan tác từ đây …
    Ôi .Tây Nguyên máu lửa ..với Bóng cây Kơnia ,các Cô gái vót chông vẫn vang mãi Tiếng đàn Ta-Lư và anh hùng Núp…
    Ơi .Tây Nguyên hôm nay hoa Cà phê nở trắng núi rừng …nắng ấm Ban Mê …gửi đến những người con Việt xa xứ , báo hiệu : Tháng Ba Mùa Xuân …lại sắp về .!
    Phải chăng , Tác giả , cũng dã từng là CCB QĐNDVN … có nhã ý thể hiện cũng giống như những đồng đội của mình ? …

    QUÂN GIẢI PHÓNG

  2. LÃO NGOAN ĐỒNG says:

    Thưa bà con,

    Chủ nhật xin đùa chút gọi là thư giãn cuối tuần nhớ :-) !

    Tình cờ đọc được bài thơ rất thú vị của Chế Lan Viên, tựa đề CON HỎI CHA.

    Đọc rồi ngẫm nghĩ một lát, tôi xin mạn phép linh hồn cụ Chế, cho phép “update” lại thơ, để theo kịp với đà tiến hóa tình hình nước ta.

    Lão Ngoan Đồng

    =====

    CON HỎI CHA

    (new version)

    Con hỏi cha: “Tham nhũng có giết chết mèo?”
    “Có. Khi đi đâu con hãy nhớ mang theo.”

    Con lại hỏi: “Tham nhũng có giết thỏ cao-su và ngựa gỗ?”
    Ôi! Đồ chơi trẻ bao lần bị cướp giật!

    Con hỏi cha: “Tham nhũng có giết mẹ không?”
    “Không”. Và cha ôm con, nước mắt lưng tròng!
    Con lại hỏi: “Tham nhũng có thể giết chết con không đấy?”

    Đừng có hỏi, con ơi, đừng có hỏi,
    Để ngày mai cha diệt chúng cho con.

Phản hồi