|

Làm thế nào để bảo vệ người lao động VN?

Quyền lao động gần đây trở thành một đề tài được bàn cãi đến rất nhiều vì nó là một điều kiện quan trọng đang được thương thuyết giữa 12 quốc gia trong khuôn khổ Hiệp Ước Hợp Tác Xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership) thường được gọi tắt là TPP. Lao động chiếm riêng một chương trong thương uớc này. Lao động là một thành tố của sản xuất, có ảnh hưởng mạnh mẽ đến giá thành của hầu hết các sản phẩm và dịch vụ. Do đó lao động rất quan trọng đối trong lãnh vực cạnh tranh thương mại.

Việt Nam muốn gia nhập TPP. Một trở ngại cho điều mong muốn này là Việt Nam không tôn trọng quyền lao động căn bản của chính những công nhân Việt Nam, như quyền được thành lập công đoàn độc lập, quyền thương lượng tập thể, và quyền đình công. 1/ Trong khi chờ đợi nhà nước Việt Nam cài tổ chính sách lao động, chúng ta thử bàn đến vần đề làm thế nào để bảo vệ ngưởi lao động Việt-Nam.

Tại Sao người lao động Việt-Nam cần được bảo vệ ?

Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt-Nam là một cơ quan của Đảng CSVN với mục đích là kiểm soát chứ không phải bảo vệ người lao động. “Tổng Liên Đoàn Lao Động Viêt Nam đã bất lực trong việc bảo vệ quyền lợi vật chất và tinh thần của người lao động trong khu vực kinh tế tư nhân.” 2/ Người lao động Việt-Nam không được phép thành lập nghiệp đoàn độc lập và còn bị bắt buộc phải đóng một số tiền lương vào quỹ hoạt động của TLĐLĐVN.

Những đại diện của công đoàn cơ sở các doanh nghiệp thường làm việc cho chủ nhân và được ưu đãi nên thường bênh vực giới chủ nhân thay vì bảo vệ người lao động. Thủ tục xin phép tổ chức đình công rườm rà và đòi hỏi nhiều thời gian. Hơn nữa, đại diện địa phương của Đảng CSVN mới có quyền quyết định cho phép đình công nhưng những viên chức này lại thường nắm giữ chức vụ cao cấp trong công ty. Vì những lý do này, trên thực tế người lao động không thể tổ chức biểu tình đình công một cách hợp pháp. Hàng ngàn cuộc biểu tình và đình công “bất hợp pháp” đã xẩy ra. Nhà nước đã bắt giam một số người lao động lãnh đạo và đe doạ những người lao động khác tham dự các cuộc biểu tình và đình công này.

Trong nhiều lãnh vực, Luật Lao Động Việt-Nam bênh vực quyền lợi người lao động nhưng chỉ có giá trị trên giấy tờ. Việc thi hành rất tồi tệ một phần vì ngân sách thiếu hụt và không đủ số thanh tra lao động am tường luật lệ.

Khả năng thương thuyết tập thể của người lao động Việt-Nam thấp vì họ không được đoàn ngũ hóa và chưa được huấn luyện. Nếu thực hiện được một cuộc thương thuyết thành công nào, nhóm người lao động độc lập cũng không thể ký khế ước với chủ nhân vì không có tư cách pháp lý.

Công nhân xuất khẩu lao động của VN Ảnh mang tính minh họa

Công nhân xuất khẩu lao động của VN Ảnh mang tính minh họa

Người lao động Việt-Nam hiện nay phải chịu đựng những hậu quả nào?

“Song song với việc phát triển khu vực kinh tế tư nhân là sự phát triển đội ngũ người lao động lao động ở khu vực này. Trong 20 năm qua giai cấp người lao động Viêt Nam đã lớn mạnh không ngừng về số lượng, trình độ tay nghề cũng ngày càng được nâng cao không thua kém người lao động [tại] các nước trong khu vực.”

“Nhưng, một nghịch lý là cuộc sống vật chất và tinh thần của người lao động Viêt Nam vẫn rất cơ cực. Người lao động thường xuyên bị chủ ức hiếp, đe dọa sa thải, thậm chí đánh đập, làm nhục mà không có ai bênh vực, bảo vệ. Hàng hóa do người lao động sản xuất, xuất khẩu, đựợc đánh giá cao về chất lượng, nhưng mức lương của người lao động Việt Nam lại thấp nhất so với các nước trong khu vực có cùng trình độ tay nghề. Phần lớn người lao động không được bảo hiểm y tế, ốm đau không được chăm sóc thỏa đáng, thậm chí còn phải đi làm trong lúc đau ốm vì sợ chủ đuổi việc. Cuộc sống của người lao động khu vực kinh tế tư nhân không được quan tâm đúng mức.”

“Chính vì vậy, trong những năm qua đã có hàng ngàn cuộc đình công với hàng trăm ngàn người tham gia đòi cải thiện đời sống và điều kiện làm việc. Nhưng, những yêu sách, những đòi hỏi chính đáng của người lao động vẫn chưa được đáp ứng. Người lao động vẫn phải sống và làm việc trong vòng kiềm tỏa của giới chủ mà không được một tổ chức nào bênh vực, bảo vệ.” 3/

Hình (CAMSA): TS Nguyễn Đình Thắng (BPSOS) và Ô. Nguyễn Quốc Khải (CAMSA) duyệt xét hồ sơ trước khi chấp thuận đơn xin điều đình của một công ty Hong Kong với CAMSA khi bị kiện về việc bóc lột trên 1,600 công nhân Việt Nam tại Malaysia.

Chiến lược bảo vệ người lao động Việt-Nam

Xét về mặt chiến lược, quyền lợi của người lao động là một vấn đề kinh tế và xã hội. Chiến lược tranh đấu và bảo vệ quyền lợi của người lao động cần phải dựa trên năm nguyên tắc sau đây 4/:

Yểm trợ người lao động Việt-Nam thành lập và phát triển công đoàn độc lập và tạo sức mạnh qua khả năng kinh tế và thương thuyết tập thể.
Hợp tác với các công đoàn độc lập trong việc tranh đấu và bảo vệ quyền lợi căn bản và chính đáng của người lao động và giải quyết những tranh chấp với giới chủ nhân.
Cộng tác với các công đoàn độc lập để ảnh hưởng đến chính sách quốc gia nhằm tạo việc làm và bảo vệ người lao động.
Cộng tác với những đoàn thể phi chính phủ, những tổ chức quốc gia và quốc tế trong việc bảo vệ người lao động Việt-Nam.
Tôn trọng tuyệt đối nguyên tắc đấu tranh bất bạo động.

Những biện pháp bảo vệ người lao động

Những tổ chức nhân quyền và lao động cần vận động dư luận quốc tế chú trọng đến tình trạng bất công người lao động Việt-Nam phải chịu đưng. Cần vận động các tổ chức lao động quốc tế công nhận và yểm trợ các công đoàn độc lập ở Việt Nam, bênh vực quyền tự do thành lập và tự do tham gia hội đoàn. Nếu người lao động được tự do gia nhập công đoàn và nếu công đoàn bênh vực quyền lợi của người lao động thì công đoàn mới có thể lớn mạnh được.

Ngoài ra, những tổ chức nhân quyền và lao động cần hỗ trợ công đoàn độc lập về mặt pháp lý, tài chánh, và các phương tiện khác nếu có. Với sự trợ giúp của các chính phủ, các nhà lập pháp, và quần chúng tiêu thụ, những tổ chức nhân quyền và lao động áp lực các doanh nghiệp, đặc biệt là những công ty có vốn đầu tư nước ngoài, để giới chủ nhân tuân theo luật lao động Việt-Nam và những tiêu chuẩn lao động quốc tế. Vận động thành lập những quỹ bảo vệ người lao động để có sẵn phương tiện tài chánh hầu trợ giúp công đoàn độc lập khi cần thiết. Những tổ chức nhân quyền và lao động thành lập và hợp tác với các nhóm luật sư trong và ngoài nước để sẵn sàng yểm trợ pháp lý miễn phí cho người lao động Việt-Nam. Truy tố những công ty nước ngoài về việc lạm dụng người lao động Việt-Nam như trường hợp American Samoa Daewoosa.

Ngoài những biện pháp cấp thiết để bảo vệ người lao động kể trên, trong dài hạn, những tổ chức nhân quyền và lao động cũng như các cơ quan lao động của chánh quyền cần giúp thành lập các nhóm y tế để theo rõi môi trường làm việc của người lao động Việt-Nam tại các doanh nghiệp, trợ giúp các công đoàn độc lập thiết lập một mạng tin tức để phổ biến tài liệu liên quan đến hoạt động của các công đoàn độc lập.

Những biện pháp khác bao gồm yểm trợ những người lãnh đạo công đoàn độc lập tham dự những khoá huấn luyện và hội nghị quốc tế về lao động. Chúng ta ủng hộ chính sách xuất khẩu lao động, nhưng đòi hỏi nhà nước Việt-Nam tạm thời ngưng phát triển chương trình này cho đến khi chấm dứt được mọi hình thức lạm dụng và bóc lột người lao động, chống lại việc buôn người dưới hình thức xuất khẩu lao động qua các tổ chức ở trong và ngoài nước và việc đối sử phi pháp đối với người lao động Việt Nam ở nước ngoài.

Những tổ chức nhân quyền và lao động hợp tác với những tổ chức thiện nguyện khác để thực hiện những công tác giúp người lao động xuất khẩu lao động tương tự như những việc Vietnamese Migrant Workers & Brides Office của LM Peter Nguyễn Văn Hùng tại Đài Loan trước đây và Liên Minh Bài Trừ Nô Lệ Mới tại Á Châu (Coaltion to Abolish Modern-day Slavery in Asia – CAMSA) đang làm.

Họ cũng cần tiếp tay với những tổ chức nhân quyền quốc gia và quốc tế chống lại việc cưỡng ép lao động, sử dụng lao động trẻ em và tù nhân, kỳ thị nam nữ, khác biệt chủng tộc và tôn giáo tại cơ sở làm việc. Họ cần ủng hộ và hợp tác với những công đoàn độc lập về việc ấn định mức lương tối thiểu. Đây là một biện pháp cần thiết để chống lại sự bóc lột của giới chủ nhân trong một nước phi dân chủ, luật pháp lỏng lẻo, tham nhũng lan rộng, chưa có một nền kinh tế thị trường và công đoàn độc lập tự do chưa được vững mạnh. Hơn nữa, nhà nước CSVN chủ trương dìm lương tối thiểu để thu hút đầu tư. Những biện pháp thiết thực khác bao gồm khuyến khích các nhà đầu tư bỏ vốn vào những dự án sử dụng nhiều nhân công và đặc biệt tại vùng nông thôn để tạo việc làm, hỗ trợ việc cải tổ sâu rộng khu vực nhà nước, đòi hỏi dẹp bỏ những xí nghiệp quốc doanh thua lỗ còn sử dụng phung phí tài nguyên quốc gia và phát triển khu vực tư nhân để gia tăng việc làm cho dân.

Kết luận

Những nhu cầu trên đây rất lớn lao so với phương tiện giới hạn của các tổ chức nhân quyền và lao động. Trong hoàn cảnh hiện nay, những tổ chức thiện nguyện này cần ưu tiên thực hiện những biện pháp phù hợp với khả năng hiện hữu. Khi lớn mạnh với thời gian và sự trợ giúp của các đoàn thể và công đồng người Việt ở khắp nơi trên thế giới, những tổ chức thiện nguyện sẽ có nhiều phương tiện hơn để thực hiện những biện pháp khác.

Vào đầu năm nay, một tổ chức có tên là Liên Đoàn Lao Động Việt Nam Tự Do được tuyên bố thành lập. Tuy nhiên tổ chức này cũng không do công nhân bầu lên và do đó không thực sự đại diện cho công nhân Việt Nam. Ngoài ra, những người chủ trương bị quốc tế dị nghị là dùng công đoàn cho mục tiêu chánh trị, nên không được một số tổ chức lao động quốc tế hỗ trợ. Một số thành viên bị chánh quyền địa phương câu lưu và trục xuất và một số bị đối phương sát hại. 5/ 6/

Một tổ chức bênh vực lao động đứng đắn phải chú trọng đến quyền và lợi ích thiết thực của người lao động như lương bổng, bảo hiểm, số giờ làm việc, giờ phụ trội, môi trường làm việc an toàn, thực phẩm, v.v. Nếu núp sau người lao động để mưu đồ chính trị cho phe nhóm của mình sẽ gây nguy hại cho chính những người lao động mà họ tuyên bố muốn giúp đỡ.

Đại diện 17 tổ chức Xã Hội Dân Sự Việt Nam vào ngày 8 tháng 6 vừa qua đã lên tiếng ủng hộ công đoàn độc lập do công dân Việt Nam ở trong nước thành lập và điều hành.

“Công đoàn độc lập phải là tổ chức xã hội do chính công nhân thành lập, thật sự hướng đến công nhân, lấy công nhân làm trung tâm và bảo vệ quyền lợi thiết thực của mỗi công nhân trong từng nhà máy, xí nghiệp.” 7/

© Đàn Chim Việt
—————————————————–

Chú thích:

1/ Nguyễn Quốc Khải, “Việt Nam khó được vào TPP vì vi phạm quyền lao động quốc tế căn bản,” Washington-DC, 03-02-2014
2/ Nguyễn Minh Cần, “Tuyên Bố Thành Lập Công Đoàn Độc Lập Việt Nam,” Warszawa, 20.10.2006.
3/ Như trên.
4/ Nguyễn Quốc Khải, “Chiến lược và chiến thuật bảo vệ công nhân Việt Nam,” Washington-DC, 23-20-2006.
5/ Nguyễn Đình Thắng, “Công Đoàn Phải Thực Sự Bảo Vệ Quyền và Lợi Ích của Công Nhân,” Mạch Sống, 11-06-2014.
6/ Ít nhất đã có ba người bị sát hại khi tham gia những hội nghị do những nhóm lao động trá hình này tổ chức.
7/ Đại diện 17 tổ chức XHDS, “Tuyên bố ngày 8/6 của các hội đoàn dân sự về công đoàn dộc lập Việt Nam,” Saigon 08-06-2014.

7 Phản hồi cho “Làm thế nào để bảo vệ người lao động VN?”

  1. Thanh Bình says:

    Muốn bênh vực quyền lợi của người lao động phải giúp những người lao động thành lập công đoàn hay thành lập những tổ chức xã hội dân sự để lên tiếng bênh vực người lao động, như 16 tổ chức XHDS trong nước đã làm. Hiệp Hôi Dân Oan và Phong Trào Liên Đới Dân Oan chỉ lo bênh vực dân oan bị cướp nhà cướp đất. Cũng như 14 tổ chức XHDS còn lại, họ không kêu gọi thành viên hay người dân oan và người lao động đứng lên lật đổ CSVN. Đó là một chiến lược khôn ngoan.

    Lập công đoàn giả tạo như Liên Đoàn Lao Động Việt Nam Tự Do, dùng người lao động làm bình phong để công khai làm chính trị nhắm lật đổ bạo quyền Hà Nội là một sai lầm nghiêm trọng. Phải chăng đây là một âm mưu thâm độc muốn tiêu diệt phong trào công đoàn độc lập. Chiến thuật này đặt người lao động vào tình trạng tối nguy hiểm, biến người lao động thành mục tiêu cho CSVN tiêu diệt. Muốn đấu tranh với CSVN, phải thành lập một tổ chức chính trị hẳn hoi. Vì những hoạt động mờ ám mà những tổ chức lao động trá hình này đã phủ nhận sự thật và giấu giếm về ba cái chết thảm khốc của ba thành viên của họ tại Thái Lan và Việt Nam. Một số khác thì bị chánh phủ Mã Lai tống giam và trục xuất. Chúng tôi yêu cầu họ làm sáng tỏ về những sự cố này.

  2. TT says:

    Tên thổ tả 100 năm trồng người sau 70 năm đã làm cho con gái Việt Nam phải hở hang cho Tàu chệt Đài Loan, trai củ sâm Nam Hàn,… cho nó sờ nắn cưới về làm vợ, con trai Việt Nam thì đem đi xuất khẩu làm lao nô cho mọi nước trên thế giới! Bọn lãnh đạo thì vô học mà lúc nào cũng vỗ ngực xưng là đỉnh cao trí tuệ, luôn luôn rình rập để ăn chặn, cuớp công, cướp đất, cướp nhà của dân.

  3. Trực Ngôn says:

    Tôi không đồng tình lắm với tác giả Nguyễn Quốc Khải, bài viết có vẻ luộm thuộm và không rõ nét!

    Tác giả đã khẳng định chức năng của Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt-Nam là; “một cơ quan của Đảng CSVN với mục đích là kiểm soát chứ không phải bảo vệ người lao động. “.
    (Tôi đồng ý với nhận định này).

    Tiền đề đã rõ ràng như trên, thì câu: “Tổng Liên Đoàn Lao Động Viêt Nam đã bất lực trong việc bảo vệ quyền lợi vật chất và tinh thần của người lao động trong khu vực kinh tế tư nhân” bị thừa thãi, không còn ăn nhập gì với nhau nữa!

    Dĩ nhiên, khi CSVN chủ trương kiểm soát (chứ không phải bảo vệ) người lao động thì họ nắm quyền sinh sát trong tay.

    Thay vì TLĐLĐVN là “cơ quan” bảo vệ quyền lợi của công nhân, thì tổ chức này của CSVN lạm dụng chức năng để đạt mục đích của đảng, đồng thời còn “móc túi” người lao động bằng cách bắt họ trích một phần tiền lương bỏ vào quỹ (hoạt động của đảng).

    Điều khó khăn ở đây là, các hãng xưởng nước ngoài không được trả lương cho công nhân do họ quy định, mà phải tùy thuộc vào quy luật của nhà nước CSVN.

    Do vậy, TLĐLĐVN chính là cái “thòng lọng” mà nhà nước CSVN dùng để kiểm soát và cấu kết với chủ nhân của các hãng xưởng “thắt bụng cột cổ” công nhân, thay vì bảo vệ và bênh vực quyền lợi cho họ!

  4. Người Saigon says:

    Công đoàn bao gồm các thành viên là công nhân, phải đại diện cho công nhân, phải do công nhân bầu lên, phải bênh vực quyền lợi của công nhân. Liên Đoàn Lao Động Việt Nam Tự Do (LĐLĐVNTD) của Trần Ngọc Thành, Nguyễn Ngọc Bích (thủ tướng lưu vong) do một nhóm chính khứa lập ra, tự phong tước hiệu cho mình, cùng một kiểu như Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam (TLĐLĐVN) của CSVN vậy. LĐLĐVNTD, với số thành viên đếm trên đầu ngón tay, dùng lao động làm bình phong cho ý đồ chính trị (đọc bài của TS Nguyễn Đình Thắng: Công đoàn phải thực sự bảo vệ quyền và lợi ích của công nhân). TLĐLĐVN, có tầm cỡ rất lớn gồm cá đảng viên CSVN, dùng công đoàn để kiểm soát công nhân. Cá mè một lứa thôi. Đừng để những tên hoạt đầu chính trị này lợi dụng. Hãy theo rõi sát xem những chính khứa này làm gì thực sự cho quyền lợi của người lao động Việt Nam.

    • Minh An says:

      Người lao động bao gồm lao động chân tay và trí óc. Trong tất cả công ty và xí ngiệp, cơ quan hành chính đều có công đoàn riêng.Lãnh đạo nghiệp đoàn phải là người có tri thức, có tổ chức ,phải có luật sư bảo vệ pháp lý, am tường luật lao động….chăm lo quyền lợi cho người lao động.Các công đoàn riêng hiện nay hiện có nhưng phục vụ cho đảng CS.Chính vì vậy mới có liên đoàn của chúng ta.

  5. Do says:

    Một vài người người nói rằng bảo vệ quyền lợi của người công nhân , hoặc là tôn giáo.. không được phép tham gia chính trị hoặc lật đổ chính quyền..Thật là vô lý hết sức!
    Khi đất nước lâm nguy, tất cả người già trẻ nhỏ.. đều phải đứng lên bảo vệ tổ quốc. Khi nhà độc tài đàn áp nhân dân… thì dù tôn giáo, hay giai cấp công nhân… không ngoại lệ đứng vào hàng ngủ đấu tranh cho tự do dân chủ. Những người có tấm lòng yêu tổ quốc , hy sinh công sức, tiền bạc, thấy họ được quần chúng nhân dân ủng hộ thì mình phải cổ võ và ủng họ mới đúng chứ.Anh có thật sư trong sáng khi nhận xét họ hay chỉ là đánh phá.Anh có thể may mắn ở nơi gần mặt trời mọc nhưng anh không thể độc quyền lòng yêu nước, nhiều người yêu nước hơn cả anh và tài giỏi hơn cà anh nữa, tâm anh không trong sáng thì nhất định anh sẽ không thấy mặt trời đó.
    Tự do tôn giáo, công đoàn độc lập khác với đảng phái chính trị nhưng cà hai lĩnh vực đều có yêu tố chính trị, có thể đối lập hoặc đồng thuận khi xã hội tốt hoặc xấu đi do đảng phái đó nắm quyền .Và không có có đảng phái nào thao túng được nó

  6. Nguyễn văn Thái says:

    *** Mấu chốt là tại con người…,chỉ vị kỷ hơn là vị nhân…,Vô tâm,vô cảm nên chẳng thấy xót xa,bất nhẫn trước niềm đau và đói khổ của kẻ khác…Nhưng nên nhớ..ai.gieo gió thì phải gặt bão..lưới trời đừng mong chạy thoát…hãy nên tự cứu mình …

Phản hồi