|

Khi một nhà thơ xem tranh

Ngựa và thiếu nữ tinh sương (1995)  sơn sầu trên giấy plast 26 x 16in. Nguồn Da Mầu

Ngựa và thiếu nữ tinh sương (1995)
sơn sầu trên giấy plast 26 x 16in. Nguồn Da Mầu

Trong mục Đối Thoại trên tạp chí văn học nghệ thuật mạng Tiền vệ. Họa sĩ Trịnh Cung viết có vẻ hằn học và thóa mạ tôi trong một bài feeback ngắn có tựa đề là “KHI MÔT NHÀ THƠ XEM TRANH “về nhận xét của tôi trên Tạp chí văn học nghệ thuật internet Da màu. Khi tôi có vài nhận xét về bức tranh “Ngựa và thiếu nữ tinh sương” (NVTNTS) của họa sĩ Đinh Cường như sau:
“Họa sĩ Đinh Cườnglà một họa sĩ có nhiều tranh đẹp, song. Bức tranh “Ngựa và thiếu nữ” của Đinh Cường nhiều người xem có nhận xét rất “phản cảm”.

Tranh khỏa thân thường là gợi cảm. Nhưng phải tự nhiên để phô bày cái đẹp. Tôi chưa thấy người đẹp ở truồng nguyên vẹn nào , cởi truồng phi ngựa như vậy, vì lông ngựa cọ vào ngứa lắm.”

Thường thì những phản hồi cho một bài viết hay ý kiến do tác giả bị phê bình khen hay chê, thì do chính họ trả lời trực tiếp, giống như người viết feeback này, trả lời ông Trịnh Cung. Đằng này lại do một người khác (Trịnh Cung) là bạn cùng trong giới hội họa lên tiếng, nhưng lời lẽ tỏ ra trịch thượng mạt sát, lên giọng dậy dỗ người khác như: ”Bằng nhận xét của mình, nhà thơ Quỳnh Thi đã bộc lộ không chỉ sự yếu kém trong trình độ “đọc tranh” của mình, mà còn cho thấy sự yếu kém về văn hóa phê bình nghệ thuật khi dựa lưng hiện thực chủ nghĩa để nhìn nhận đầy thô tục về hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm. . .”

Cũng cần phải nói cho rõ. Trên tạp chí mạng Da màu có mục Bình luận, nhưng thực ra đó chỉ là mục phản hồi ý kiến của người đọc của tờ tạp chí, thường là những ý kiế , khen hay chê , ngắn gọn về một bài viết, tranh vẽ, truyện ngắn hay thơ.

Ý kiến trên của tôi, chỉ là một ý kiến nhận định phản hồi ngắn của một người xem bức tranh. Chứ đây không phải là một bài phê bình Tác phẩm nghệ thuật như họa sĩ Trinh Cung nói. Rất sai. Ông mạt sát tôi: “Sự yếu kém về “đọc tranh”, và yếu kém về văn hóa phê bình nghệ thuật khi dựa lưng hiện thực chủ nghĩa để nhìn nhận đầy thô tục về hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm . . .”
Xin hỏi ông Trịnh Cung “Yếu kém về “đọc tranh” của tôi là ở chỗ nào? Chữ “đọc tranh” ông nhấn mạnh ở đây có hàm ý là một người không biết xem hay ngắm tranh, chăng?

“Rồi lại yếu kém về văn hóa phê bình nghệ thuật khi dựa lưng hiện thực chủ nghĩa để nhìn nhận đầy thô tục về hình tượng nghệ thuật trong tác phẩm. . .”

Cũng lại xin hỏi ông. Bức tranh “Ngựa và thiếu nữ tinh sương” là tranh trừu tượng hay tranh hiện thực? Mà ông lại bảo tôi, dựa lưng hiện thực để nhìn nhận đầy thô tục… Ý của ông nói là tranh trừu tượng hay sao? Và tôi nhận định thô tục ở điểm nào?
Xem tranh trước hết là xem hình thể bức tranh, xem tác giả vẽ cái gì? Ý nghĩa ra sao? Rồi sau đó mới xem màu sắc , bố cục.v.v. .“
Bức tranh “NVTNTS” của Đinh cường là một bức tranh hiện thực rõ ràng, không cần phải vắt trí suy nghĩ xem ông vẽ cái gì, như khi ta xem một bức tranh trừu tượng khó hiểu. Không những riêng tôi có ý kiến, mà có ý kiến khác trên Da màu của ông Thường Mộng: “Mùng 2 Tết xem bức tranh Ngựa, rất “ngựa”. . .

Khi vào trang website Damau, mới nhìn vào bức tranh, thoáng một vài phút suy nghĩ, tôi tự hỏi “Tại sao Đinh Cường lại vẽ ngựa và thiếu nữ như thế, thiếu gì cách vẽ ngựa và phụ nữ, để tránh việc người xem tranh hiểu lầm? Vì Trong dân gian ta hay nghe những cuộc chửi lộn giữa phụ nữ với nhau: “Đồ đĩ ngựa”. Xem bức tranh nói trên của Đinh Cường, tôi liên tưởng ngay đến câu chửi rủa này, nên có phản ứng muốn viết ít dòng feeback về bức tranh , thế thôi. Nhưng phải viết sao đây cho có “văn hóa” tránh tiếng tục tĩu không hay. Bèn phải dùng lời thanh thoát ẩn dụ.

Xem một bức tranh hay tác phẩm văn chương đã phổ biến rộng rãi trước công chúng, người thưởng ngoạn có quyền phê phán, khen hay chê một tác phẩm. Tác giả phải chấp nhận, vì đó là dư luận của người đọc, người xem. Miễn là ý kiến nhận xét phải trung thực khi phê phán hay hay dở, nghĩa là phải có dẫn chứng để bảo lưu ý kiến phê bình của mình. Còn chuyện đúng sai theo suy luận và trình độ của mỗi người, vả lại người nhận xét phê bình thường hay chủ quan. Nếu tác giả thấy ý nghĩa tác phẩm của mình bị hiểu sai, thì cũng có quyền đính chính hay biện hộ theo ý kiến của mình trước dư luận.

Một tác phẩm nghệ thuật, là hội họa, điêu khắc hay âm nhạc. Tự nó đã cất lên tiếng nói, hay tiếng thét, tiếng kêu. Không cần dẫn giải bằng văn tự người ta mới hiểu. Song cách hiểu của mỗi người khác nhau, không vì thế mà ông Trịnh Cung lấy cớ thóa mạ một cách láo xược người khác, theo kiểu kết bè kết phái. Tác phẩm lại không phải của mình. Mà là của “bạn” mình!

Xin trích một đoạn nữa. Trịnh Cung viết: ”. . . Và hình như còn một thứ quyền tối thượng hơn nữa, đó là quyền của một cá nhân tự cân nhắc các ý kiến trước khi công bố nó để tránh phải nhận lãnh những hậu quả tai hại mà nó mang lại… và Để tránh cái nhìn chủ quan, thiển cận sẽ làm tổn thương không chỉ các tác giả của những tác phẩm ấy, mà người đánh giá còn bị chính sự phê phán vội vã xốc nổi của mình quay lại làm tổn thương mình. . .”

Ông họa sĩ viết rất đúng, nên tôi nhắc lại một chuyện cũ đã qua về ông, và người bạn thân thiết của ông là TCS để ông nhớ lại việc mình vu khống bạn mình trong thời chiến tranh Quốc cộng.

Trước đây nhiều năm tôi còn nhớ, khi nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ( TCS) mới qua đời. Vì muốn mọi người biết ta đây là bạn thân của một nhạc sĩ lớn. Vì quan điểm chánh trị quốc cộng sao đó, Họa sĩ Trịnh Cung viết sai, nói xấu về TCS. Khiến dư luận lúc đó coi ông là tên phản bạn. Có người sống ở Việt Nam đã mua tranh của ông, quá tức giận, giật tấm tranh treo trên tường xuống và xé nát bức tranh vì khinh bỉ “một tên phản bạn”. Sau đó Trịnh Cung trả lời như thế nào tôi không rõ, vì dư luận và ông họa sĩ Cung sống ở Việt Nam. Theo sự kể lại, những bạn hữu của nhạc sĩ TCS rất phẫn nộ và đã đoạn giao với Trịnh Cung.

Vết nhơ này khó mà biến mất theo thời gian, vì những bài báo liên quan đến người nhạc sĩ tài hoa còn sờ sờ ra đó.

Nhẽ ra tôi không nên viết những gì không liên quan đến bức tranh NVTNTS nhưng vì những gì ông viết trước đây mà ông không nhớ lại, nên tôi nhắc cho ông nhớ vì ông đã viết những lời chí lý mà quên mình đã viết sai sự thật và vu khống cho người nhạc sĩ tài hoa đã chết lại là bạn thân thiết của mình, Hỡi ơi!

Ông hỏi lại người bạn thân “trước đây” của ông là Đinh Cường xem có đúng không, nếu quên Đinh Cường sẽ bổ sung thêm ông Trịnh Cung ạ.

Cuối cùng ông lại vu khống tôi “Vậy mà một nhà thơ như Quỳnh Thi lại không nhìn ra vẻ thanh khiết của linh hồn bức tranh lại dùng phương pháp liên tưởng hiện thực chủ nghĩa để đưa cái đẹp của bức tranh đi về hướng trần tục thô bỉ. Nếu coi đây là lời bông đùa không đúng chỗ này đã xúc phạm đến tác giả và nhiều người yêu nghệ thuật nghiêm túc khác trên trang bàn về nghệ thuật nghiêm túc và chuyên nghiệp như Da Mầu.”

Ông họa sĩ Trịnh Cung cũng có vẽ tranh trừu tượng và làm thơ, vậy ông có hiểu những ý tưởng ẩn dụ của tôi khi tôi viết ít dòng ý kiến không. Mà lại vu cáo tôi khi viết những lời mạt sát trên?

Bức tranh hiện thực rất “ngựa” của Đinh Cường, còn sờ sờ trong bài viết của ông Trịnh Cung. Tôi nghĩ quí vị độc giả là người am tường, nên tôi không cần viết gì thêm nữa.

QUỲNH THI
( 03 – 02 – 2014 )

© Đàn Chim Việt

36 Phản hồi cho “Khi một nhà thơ xem tranh”

  1. HƯƠNG NGÀN says:

    TINH SƯƠNG

    Ô hay một sớm tinh sương
    Ngựa quen lối cũ tìm đường về đây
    Trên lưng thiếu nữ như say
    Trinh nguyên thế ấy tròn đầy thế kia
    Tấm thân lồ lộ vạn chiều
    Khiến anh ngựa nhỏ quay đầu lại xem
    Đinh Cường rõ thật đáng khen
    Để đầu chú ngựa nhìn theo lối nào !

    NẮNG NGÀN
    (15/02/14)

  2. HỒ XUÂN HƯƠNG says:

    HỒ XUÂN HƯƠNG says : Đề nghị ĐCV không nên ” đục bỏ ” 2nd comment này của ta ( Hồ xuân Hương ) vì đôi câu đối này thật là thần sầu quỉ khấp, rất hay chỉ có những bậc ” siêu thi nhân ” như sứ Giả Tầu và Bà Đoàn thị Điểm mới có thể đủ tài để đối nhau chan chát, đấu trí nẩy lửa, xin nhắc lại 2 câu đối đó nó thần sầu đối nhau chan chát ở chỗ nào, để quí vị phán xét : ” Sứ giả Tầu nói : An Nam nhất thốn thổ, bất tri kỷ nhân canh ? ” ( ý nói đất Nam ta nhỏ xíu, so với TQ, bé nhỏ chỉ bằng 10 phân thôi mà không biết bao nhiêu là người “cầy bừa canh tác ! ” thế ( ý thanh như vậy, nhưng đố tục ), Bà Điểm cũng không vừa đối lại : ” Bắc quốc đại trượng phu gai do thử đồ xuất ! ” ( ý cũng rất thanh, thì vua chúa, ông lớn ông nhỏ cũng từ đó ( cơm gạo ) mà ra mà sống cả, nhưng ý cũng tục không kém ” ý tứ cao siêu như vậy mà chừ nghĩa lại càng san sát Bắc đối với Nam, ” một tấc đất ( thốn thổ, cái “đó” ) mà lại đối với Đại Trượng phu, ông lớn, như vậy dù tài trí nhưng xứ Giả Tầu cũng thua trí Bà Điểm ở chữ nghĩa . Đôi câu đối hay như vậy sao ĐCV lại đục bỏ đi ?
    HỒ XUÂN HƯƠNG tiếp : vua chúa thần thánh nào cũng từ ” ĐÓ ” mà chui ra cả sao lại bảo là tục là bẩn … chính ra phải là ” trong sáng, trong sạch như buổi sáng ” tinh sương “, bụi trần chưa vẩn đục chớ … kẻ nào dám bảo là ” TỤC ” ( tức là bẩn ) hãy vận dụng đủ cả 7 tỉ Nơ-ron ( tế bào óc ) của kẻ đó để làm sao mà ” thuyết phục ” nổi được ta, bằng không đầu óc, “tư duy ” của kẻ đó mới chính là ” TỤC “, không xứng đáng cho xem tranh ? Ờ mà sao, hễ cứ động đến cái đó cứ hùa nhau cho là tục, là thế nào nhỉ ? Nằm trên nhung lụa, vàng bạc, châu báu… giá trị quí muôn vàn mà sao : ” Chúa dấu Vua yêu chỉ một cái này ! “, có khi còn đổi cả ngai vàng để chỉ lấy một tấc đất để cầy, cầy đêm chưa đủ tranh thủ cầy ngày, là sao trả lời đi . Xem tranh như vậy chắc ta cũng phải nhại thơ Tú Xương để tặng ngừoi xem tranh : ” một đàn người ngọng đến xem tranh, họ bảo nhau rằng ? ấy ái anh…ục ” ( ấy cái tranh tục ! ) , Thơ của Tú Xương : ” Một đàn thằng ngọng đứng xem chuông, nó bảo nhau rằng ” ấy ái uông …” )

    • vybui says:

      Xin độc giả “Hồ Xuân Hương” cho ‘ăn theo’ tí nhé.

      “………………………………………………
      Rộng hẹp, nhỏ, to vừa vặn cả
      Ngắn dài khuôn khổ cũng như nhau
      Cô nào muốn tốt ngâm cho kỹ
      ……………………………………………….” (dệt vải)

      “Một lỗ sâu sâu mấy cũng vừa
      Duyên em dính dáng tự nghìn xưa
      Vành ra ba góc da còn thiếu
      Khép lại đôi bên thịt vẫn thừa
      …………………………………………………”(cái quạt 1)

      “……………………………………………..
      Cỏ gà lún phún leo quanh mép
      Cá diếc le te lách giữa dòng
      ………………………………………………….(giếng nước)

      ” Mười bảy hay vừa mười tám đây
      Cho ta yêu dấu chẳng rời tay
      Mỏng, dầy chừng ấy chành ba góc
      Rộng hẹp dường nào cắm một cây
      ……………………………………………………” (cái quạt 2).
      Rồi còn đâu là “quả mít’, “đánh cờ”, ” Hang Cắc Cớ” v.vv…

      Giả như đọc những “trích đọan” thơ như thế này trong một …đêm xuân lai láng, (nếu chẳng may nữ sĩ HXH không đề tựa) không rõ nhà thơ(QT) cuả chúng ta có bị …”hành lên hành xuống” không? Bùi tôi, “cũng may” trên bảo dưới không nghe đã lâu nên dù có “giầu” LIÊN TƯỞNG cỡ như thi sĩ Quỳnh Thi thì cũng chỉ …”mỏi tay” vô ích!

      • Ý NGÀN says:

        NỮ SĨ HỒ XUÂN HƯƠNG

        Nước ta quả nhất trên đời
        Có bà thi sĩ là Hồ Xuân Hương
        Thơ luôn nói cái nõn nường
        Chữ thanh nghĩa tục vạn đường hay ho
        Thật là thú vị ra trò
        Đọc lên chi khác lấy tay sờ vào
        Ngôn từ mắt tựa nhìn vô
        Khác nào chữ nghĩa sít sao trên đời
        Phục thay nữ sĩ tuyệt vời
        Lời thanh ý tục dễ người nào hơn

        NON NGÀN
        (15/02/14)

    • Tập Làm Văn says:

      Múi mít trông kìa thơm phưng phức
      Banh ra móc hột mít quá ngon
      Mân mê vần mó càng thêm nhựa
      Sờ vào nhây nhúa bẩn đôi tay!

    • NẮNG NGÀN says:

      SỨ TẦU VÀ BÀ ĐOÀN THỊ ĐIỂM

      Sứ Tầu khoe mẽ thách ta
      Một câu vế đối tưởng là hay ho
      Nước Nam tấc đất đâu to
      Bao người canh tác quả tình hiếm hoi !

      Tức mình bà Điểm đáp liền
      Trượng phu phương Bắc chỉ hiềm xưa nay
      Thảy đều từ xẻo đất này
      Hàng hàng lớp lớp anh hào chui ra !

      NON NGÀN
      (15/02/14)

Phản hồi