|

Nhìn Nhật Bản, tự thấy mình

Trong hơn một tuần qua, kể từ ngày 11 tháng 3, nước Nhật xuất hiện trước thế giới với một gương mặt khác. Khác hẳn lúc trước.

Trước, nghĩ đến Nhật, người ta nghĩ đến một quốc gia kỹ nghệ và giàu có nhất châu Á, một dân tộc đã từng có tham vọng thống trị thế giới, nhưng cuối cùng đã thảm bại sau khi gánh chịu hai quả bom nguyên tử đầu tiên, và cho đến nay, duy nhất được sử dụng trong lịch sử.

Bây giờ, hình ảnh nước Nhật được phô bày trên màn ảnh tivi cũng như trang nhất của hầu hết các tờ nhật báo trên khắp thế giới là hình ảnh tang thương của những nạn nhân đầy bất hạnh.

Thật ra, nước Nhật bị không ít thiên tai. Những trận động đất với mức độ lớn nhỏ khác nhau thường xuyên xảy ra ở Nhật. Thường đến độ, với người Nhật, liên quan đến nạn động đất, vấn đề ám ảnh nhất không phải là có hay không mà chỉ là vấn đề thời gian: khi nào thì nó xuất hiện? Biết thế, họ chuẩn bị rất kỹ. Không phải chỉ chuẩn bị về tâm lý mà còn chuẩn bị cả về chiến lược và kỹ thuật đối phó với thiên tai: ví dụ, gần giường ngủ của họ lúc nào cũng có sẵn đèn pin; sau lần tắm cuối cùng vào buổi tối trước khi đi ngủ, họ thường giữ nước lại trong bồn để phòng hờ, nếu động đất xảy ra trong đêm, nước máy bị tắt, họ sẽ không quá khổ sở vì thiếu nước, v.v…

Mặc dù sống trên một đất nước đầy rủi ro như vậy, hầu như chưa bao giờ người Nhật phải đối diện với nhiều thiên tai, lại là những thiên tai khủng khiếp, thuộc loại kỷ lục, như bây giờ: động đất (với cường độ 9 Richter, lớn nhất trong lịch sử nước Nhật), sóng thần (có nơi, như ở Sendai Shinko, cao hơn 10 mét và kéo sâu vào thành phố đến cả mấy cây số) và nguy cơ nổ lò nguyên tử. Hai thiên tai đầu tiên đã tàn phá nguyên vùng duyên hải từ Hokkaido đến Okinawa, kéo dài gần 4000 cây số, trong đó nhiều địa phương cơ hồ bị xóa sạch: Minami Sanriku (trên 17.000 dân; hơn 95% nhà cửa bị cuốn trôi), Kesennuma (74.000 dân) và Rikuzentakata (trên 23.000 dân; 75% nhà cửa bị phá hủy). Số người bị chết có thể lên đến vài chục ngàn người; hàng trăm ngàn ngôi nhà bị nước cuốn; gần một triệu căn nhà bị cúp điện nước; hơn nửa triệu người bỗng trở thành vô gia cư. Tổng số thiệt hại lên đến hàng trăm tỉ đồng. Riêng tai họa cuối cùng, liên quan đến các lò điện hạt nhân, chưa ai biết nó sẽ dẫn đến đâu. Nếu bùng nổ, nó sẽ là một thảm họa kinh hoàng không phải chỉ cho người dân Nhật mà còn cho cả nhiều quốc gia khác trong khu vực.

Gắn liền với ba tai họa khủng khiếp cùng lúc như vậy, hình ảnh nước Nhật và người Nhật trên các trang báo cũng như màn ảnh tivi khắp nơi là những hình ảnh rất dễ làm xúc động lòng người: thành phố thì thành bình địa, ngổn ngang đầy rác rến, có nơi không còn bất cứ một ngôi nhà nào còn nguyên vẹn; người thì sống chen chúc trong các khu tạm cư nhiều khi không có cả điện nước, trước mặt là một tương lai hoàn toàn mù mịt, còn thân nhân thì không biết sống chết thế nào.

Những hình ảnh ấy, một mặt, khiến người ta thương cảm, nhưng mặt khác, cũng khiến người ta vô cùng ngưỡng mộ.

Đối với chính phủ Nhật thì nhiều người, nhất là các chuyên viên về nguyên tử lực Mỹ, chê trách khá nặng nề: một là, họ nắm tình hình chậm và phản ứng không đủ nhanh nhạy; hai là, sự kết hợp giữa chính quyền trung ương và địa phương cũng như giữa các cấp chính quyền và các công ty nguyên tử lực không thật nhịp nhàng và kém hiệu quả; và ba là, họ không cung cấp đầy đủ và chính xác các thông tin cần thiết cho quốc tế và dân chúng khiến nhiều người dân trong các vùng bị phóng xạ đe dọa đâm hoang mang, nhiều lúc, giận dữ.

Hình AP

Tuy nhiên, với người dân Nhật, hầu như không ai không ngưỡng mộ.

Ngưỡng mộ nhất là ở ba điểm: sự dũng cảm, tinh thần kỷ luật và tinh thần tập thể.

Khi thiên tai xảy ra, mọi người dân đều phản ứng một cách bình tĩnh theo đúng những quy định sẵn có lúc đối phó với hiểm họa. Hoàn toàn không có những cảnh chạy tán loạn, nháo nhác và gào thét inh ỏi như thường thấy ở những nơi khác. Sau thiên tai, dù nhà cửa bị cuốn sạch, có khi cả thân nhân cũng bị mất tích, mặt người nào người nấy đều đanh lại, nặng trĩu đau buồn, nhưng rất hiếm khi thấy ai òa lên khóc. Thiếu thốn ngay cả những nhu yếu phẩm cần thiết và quan trọng nhất, nhưng không ai lên tiếng than vãn. Trước cửa các siêu thị cũng như quanh các cây xăng, mọi người vẫn kiên nhẫn xếp hàng rồng rắn chờ đến lượt mình. Không ai chen lấn, xô đẩy hay giành giật nhau. Người bán hàng không lợi dụng cơ hội ngặt nghèo để tích trữ hay nâng giá. Người mua không kèo nài nhiều hơn số lượng quy định. Gặp nhau, người ta vẫn cung kính cúi đầu chào.

Và hoàn toàn không có cảnh hôi của. Thành phố bị nước cuốn trôi, nhà cửa sụp đổ ngổn ngang, người thì kẻ bị chết kẻ đi lánh nạn, nhưng không ai lùng sục vào các cửa tiệm để vơ vét hàng hóa, dù ai cũng đang thiếu thốn mọi thứ. Cảnh sát chỉ lo nhiệm vụ tìm cứu các nạn nhân sống sót, thu thập thi thể những kẻ bất hạnh, và giúp đỡ những người bị mất nhà mất cửa chứ không cần phải lo giữ an ninh, dọa bắn bỏ những tên du thủ du thực như ở những nơi khác.

Tất cả những nét đẹp trong tính cách người Nhật đều được nhiều người viết. Trên báo chí ngoại quốc, từ Mỹ đến Anh, Úc, v.v… Nhưng điều tôi vui nhất là thấy rất nhiều người Việt Nam cũng quan tâm đến điều đó. Từ Nguyễn Đình Đăng (1), một nhà khoa học hiện đang làm việc tại Nhật đến Ngô Nhân Dụng (2), một nhà báo đang sống ở California, Nguyễn Quang Lập (3), một nhà văn ở Việt Nam, và Song Chi (4), một đạo diễn ở Na Uy, cũng như vô số các nhà báo và blogger khác, đều bày tỏ sự ngưỡng mộ trước văn hóa hành xử của người Nhật.

Theo tôi, đằng sau sự ngưỡng mộ ấy cũng là một nhận thức văn hóa và chính trị sâu sắc: người ta thấy rõ tất cả những ưu điểm trong tính cách của người Nhật cũng là những khuyết điểm nặng nề của người Việt Nam.

Thành ra, nhìn người Nhật, những người có chút lương tri và tự trọng đều tự thấy và hiểu rõ về mình. Ở những chỗ mình cần phải khắc phục. Và phải học từ người Nhật.

Nhưng phải học bằng cách nào?

Đó mới chính là vấn đề.

 

Nguồn: Blog Nguyễn Hưng Quốc (VOA)

Đọc bài cùng chủ đề: Nhật và Việt sao khác nhau đến thế.

7 Phản hồi cho “Nhìn Nhật Bản, tự thấy mình”

  1. MỞ MẮT says:

    Bí quyết cuả Nhật thật đơn giãn : “LỚN LÀM GUƠNG CHO NHỎ . NHỎ VÂNG LỜI LỚN. ”
    Việt nam thì không có xã hội cuả “CON NGUỜI LỚN , NHỎ ” , chĩ có khu rừng đầy CON VẬT. Huớng đi cuả nguời Nhật, con Việt nguợc chiều.

  2. Mot Khuc Ruot says:

    Nguyễn Cao Kỳ Duyên đã kể lại nỗi sợ hải cũa cô một lần đi xô tại Tiệp Khắc …Người đi xem Xô rất đông , bất ngờ có hàng trăm thanh niên đập cữa kính phòng bán vé để cướp vé . Cãnh sát được gọi đến , thế là có khoãng 400 thanh niên VN đánh nhau với 700 cãnh sát Tiệp . Khủng khiếp !! Người ta phải huy động tới 700 cãnh sát để dẹp nạn ma cô trong một buỗi đại nhạc hội . Hãnh diện thay cho dân tộc VN !!! Có dân tộc nào ” Anh Hùng ” như dân tộc VN ???. Hảy nhớ rằng đó là dân Bắc Kỳ : hung dữ , ma cô , tàn bạo ………. ” Nhìn Nhật Bản, tự thấy mình ….” là cả một sự xấu hổ , nhục nhã !!! .

  3. Lê duy says:

    Dân tộc VN mình không thể nào học được tinh thần hiểu biết như người Nhật bởi vì Tập đoàn CS ngu dốt,lãnh đạo đất nước VN ta không có trình độ học thức thì làm sao dân chúng VN ta học hỏi như dân tộc Nhựt Bản,ví dụ: Một tên thủ tướng 12 tuổi vô bưng chống Mỹ cứu nước học được một nghề y tá chích thuốc nay là ông THỦ chỉ biết THAM NHŨNG,DỘC ÁC thì làm sao biết trị dân?xin các anh,chị nghỉ xem.Tạm biệt.

  4. Kẻ lưu vong says:

    ĐCSVN thường dùng những sáo ngữ,dao to búa lớn để lừa bịp dân hay tự đánh bóng nhất là sau khi lấy được miền Nam,chắc ai cũng nhớ trong đại hội đảng lần thứ IV sau 1975 ĐCSVN tự hào rằng 20 năm sau tức 1995 VN sẽ vượt Nhật bản ,VN 100 năm nữa cũng không bằng Nhật bây giờ hay lúc đó là 1 tỉnh của Tàu không chừng.Cụm từ “dân tôc VN anh hùng,thắng 2 đế quốc sừng sỏ Pháp,Mỹ..” chỉ là những sự huênh hoang khi có 2 đàn anh Liên sô,Trung quôc hỗ trợ.Còn nay thì sao lại dùng danh từ “tàu lạ ,nước lạ…” kể cũng lạ.

    • Mot Khuc Ruot says:

      “dân tôc VN anh hùng,thắng 2 đế quốc sừng sỏ Pháp,Mỹ..” . Khách quan để mà suy nghĩ và nhận xét , cái anh hùng mà đàng CS huyênh hoang đó , thực sự đã làm ai sợ , đã làm ai ngưỡng mộ ??? Câu trả lời thật xấu hổ , thẹn thuồng , chẳng có ai cả !!! Ngay như khờ Me Đỏ , học trò cũa đảng CSVN cũng xem thường cái anh hùng đó , kết quả hơn 50 ngàn thanh niên VN phơi xác tại Campuchia và hàng trăm ngàn khác trở thành phế nhân . Anh Ba Trung Quốc chằng những không sợ mà còn dạy cho VN một bài học ” môi hở răng lạnh ” , sáu tỉnh miền Bắc bình địa !!! Và nhục nhã hơn , Cái anh hùng đó cũng không thể giúp bọn CSVN thoát khỏi kiếp chó liến đít Trung Quốc , hàng ngàn ki lo mét vuông đất Biễn dâng cho TQ . Cái bất hạnh nhất chính là sự ngu dốt và còn bất hạnh hơn khi những tên ngu dốt nhưng cứ tưởng mình thông minh , khôn hơn người .

  5. Minh Đức says:

    Một số người lớn tuổi sống ở miền Bắc qua thời kỳ chiến tranh nhớ lại rằng khi máy bay Mỹ ném bom, họ phải đi sơ tán, bỏ nhà cửa không ai canh giữ, khi trở về thấy không bị mất cắp. Như vậy vào thời đó, đạo đức tại miền Bắc tốt, tinh thần mọi người cao. Thế mà tại sao bây giờ đạo đức đi xuống? Trong khi tại Nhật từ mấy trăm năm nay, đạo đức của họ cũng vẫn tốt và bây giờ cũng không thay đổi. Vì sao một nước duy trì được tinh thần cao, mọi người giữ đạo đức lại đi đến chỗ đạo đức suy đồi? Nhà văn Dương Thu Hương thì bảo vì người tốt đã chết hết trong chiến tranh rồi. Thế nhưng các thế hệ sinh ra sau này chẳng lẽ không có người tốt? Những người tốt ở nước Nhật cách đây hàng trăm năm họ cũng đều chết cả nhưng sao thế hệ mới sinh ra vẫn giữ được truyền thống tốt? Nếu không tìm ra được nguyên nhân thì sẽ không biết phải làm gì để sửa đổi.

  6. Mot Khuc Ruot says:

    Những tích cách ưu việt cũa dân tộc Nhật hôm nay đã phơi bày làm cho cả thế giới kinh ngạc , thán phục , ngưỡng mộ …không phải ” Vì lợi ích trăm năm trồng người …” như Tiến Nhân đã nói mà Hồ… Minh ăn cắp làm cũa riêng . Một trăm năm thật ngắn ngủi để có thể biến cã một dân tộc có tinh thần tự trọng , liêm sĩ cao độ như vậy , Một trăm năm không thể làm cho một dân tộc biết tôn trọng kỷ luật , trách nhiệm , đùm bọc chia sẽ khó khăn như thế …Phải mất ít nhất nhiều thế kỷ , thậm chí cã ngàn năm để những đức tính đẹp đẻ , cao thượng đó đi vào từng giọt máu trong mỗi công dân Nhật để trở thành như một bản sắc ưu việt cũa văn hóa và truyền thống cũa dân tộc Thái Dương Thần Nữ . Câu hỏi được đặt ra , tại sao không bao giờ có trình trạng làm đồ giả gạt người , hại người từ người Nhật như người Chệt ??? . Câu trả lời thật tế nhị nhưng chắc chắn ai cũng dễ nhận ra . Ngoài những đức tính ưu việt kể trên , người dân có một đức tính ưu việt hơn dân tộc Trung Hoa và Việt Nam , đó là sự khiêm nhường , chính sự khiêm nhường này đã làm cho dân tộc Nhật thức tỉnh để sớm biết canh tân đất nước , học hỏi những cái hay , cái tốt , cái văn minh hơn người cũa các dân tộc khác . Khác hẳn dân tộc Chệt và Việt Nam luôn tự xem mình là cái rốn cũa vũ trụ , thông minh tài giỏi …hơn tất cã mọi dân tộc khác . Nghe những lời như là : ” dân tộc VN anh hùng , đánh bại hai đế quốc …” , tôi thực sự cãm thấy xấu hổ , chua xót và đau buồn cho dân tộc cũa tôi . Câu hỏi luôn luôn ám ảnh tâm trí cũa tôi mỗi khi nhìn về quê hương xa xôi bên kia bờ đại dương : Bao giờ dân tộc tôi có trể trưỡng thành để làm Người như các dân tộc khác ???.

Phản hồi