|

Hai mặt thật của văn hóa Ả rập- Hồi giáo

 

Từ sau những vụ khủng bố của Ả rập-hồi giáo, cả thế giới, đặc biệt là Âu châu, đều nhìn về Trung Đông và Bắc Phi bằng cặp mắt e ngại . Ít có ai nghĩ tới hay tìm hiểu những đóng góp to lớn của họ đã đem lại cho nhơn loại mà ngày nay, chúng ta còn thừa hưởng . Về khoa học, toán học, triết lý, y khoa, …

Sau Mùa Xuân Á rặp, với phụ nữ và những thề hệ trẻ, những tập quán xã hội hồi giáo sẽ có thể thay đổi theo hướng những giá trị nhân văn thời đại?

Từ đâu tới

Rất đơn giản. Hễ người Ả rặp thì quê hương gốc gác của họ phải là bán đảo Ả rặp . Trong Kinh thánh ( La Bible ) có ghi rỏ . Tổ tiên của họ là Ismaël, con trai của Abraham, cha của những người Ả rặp . Khi nhà Tiên tri Mahomet xuất hiện, những người Á rặp mới trở thành hồi giáo và họp nhau dưới trướng của Mahomet đi chinh phục thế giới từ xứ Palestine trải qua tới Irak, một vùng đất đai phì nhiêu. Cuộc trường chinh kéo dài từ thế kỷ thứ VII tới thế kỷ thứ XI, tạo ra một hiện tượng phi thường là Ả rặp hóa các nơi họ chinh phục đưọc tuy ở đó đã có dân Ả rặp từ trước. Đó là những thương nhân, những người Bédouins . Từ lâu, tên gọi «Bédouins » là để chỉ những người Á rặp . Tới khi cuộc chinh phục kết thúc thì bản sắc á rặp cũng bị giải tán. Từ đây, người ta chỉ căn cứ theo tôn giáo, nghề nghiêp hoặc nơi ở mà nhận diện sắc tộc hay nguồn gốc .

Trong cuộc Thập tự chinh, người Âu châu không biết ngưới «  Á rặp  », họ chỉ biết họ đánh với kẻ thù là những người Sarrasins do người La mã gọi người Bédouins, tức người Á rặp sanh sống vùng sa mạc cát (Sarah) .

Còn tiếng nói  Ả rặp? Chính là ngôn ngữ của kinh Coran . Nó phổ biến cực kỳ nhanh trên một không gian mênh mông, từ Bắc phi qua tới Ấn độ, điều này cho thấy ngày nay một người hồi giáo nam-dương có thể hiểu người hồi giáo ma-róc . Vậy mà giữa những người hồi giáo cùng một ngôn ngữ Coran vẫn đánh nhau chết bỏ, cắt cổ nhau không gớm tay .

Văn hóa và hồi giáo

Văn hóa Ả rặp đưa vào Âu châu nhờ những người thiên chúa giáo á rặp . Những người này giữ một vai trò thiết yếu trong việc truyền bá văn hóa á rặp . La mã tỏ ý muốn nắm quyền lãnh đạo khối thiên chúa đông phương làm xuất hiện và định hình khối thiên chúa giáo maronite ( công giáo ở Liban) . Những người công giáo Liban này chu du khắp nơi và trở thành những người truyền bá văn hóa Ả rặp . Vì vậy mà những giáo sư về Ả rặp học đầu tiên ở Collège de France vào năm 1650 là những ngưòi thiên chúa giáo maronites . Công giáo giữ vai trò phổ biến văn hóa quan trọng không kém những thương nhân lúc bấy giờ . Và Âu châu công giáo chính là Âu châu của phía nam . Họ giữ liên lạc thường xuyên với người Ả rặp .

Vào thế kỷ IV – V, người Đức xâm chiếm các vùng âu châu . Họ đem tới những điều mới lạ nhưng cũng chính họ lại tiêu diệt những giá trị củ ở đây . Người Ả rặp tới ở phía Nam Âu châu và khôi phục lại những giá trị cũ . Có thể nói người Á rặp là một sắc dân tiền thân của Âu châu . Trái lại, dân Ottoman và Đế quốc độc tài Ottoman không khác gì một cổ máy vô cùng hữu hiệu nghiền nát người Á rặp và hăm dọa Âu châu . Cho tới đầu thế kỷ XIX, chưa có mấy ai biết người Á rặp là gì .

Trước hiểm họa Đế quốc Ottoman, Nả-phá-luân kêu gọi dân Ai-cặp đứng lên chống Đế quốc Ottoman nhưng vô hiệu . Phải đợi đến khi Đế quốc Ottoman tan rả, vào năm 1820, Nga tiến về phía Nam, Anh nhảy vô cuộc chơi. Để sống còn, Đế quốc Ottoman phải thay đổi theo hướng Tây phương, từ bỏ cơ cấu xã hội củ quá nặng đẳng cấp trong đó mỗi người đều có sẳn một chổ dành cho mình để đổi lấy một xã hội bình đẳng hơn, trong đó mọi người phải tự tìm cho mình một địa vị . Sự khác nhau giữa các dân tộc được xác định lại và biên cương cũng bắt đầu xuất hiện .

Những tỉnh như Tunisie hoặc Egypte tìm lại được sự tự trị với khẩu hiệu «Egypte của người Egypte» . Nhiều phong trào tự trị ra đời chống lại người ngoại quốc ở Âu châu và người Ottoman .

Từ năm 1880, bản sắc các dân tộc ở vùng này dược xác định lại rỏ ràng . Nhờ đó các dân tộc bắt đầu tìm lại quá khứ của mình . Và sau này, người ta mới biết được nền văn minh Ả rặp . Văn học được phục hưng nhờ ở chữ á rặp được đơn giản hóa . Và cũng từ đây bắt đầu sự phục hưng chánh trị .

Nhưng trong lúc này, Hồi giáo lâm vào khủng hoảng . Người «Ả rặp-hồi giáo» bảo nhau «Hồi giáo của chúng ta là một tôn giáo ưu việt . Thế mà tại sao chúng ta lại bị những kẻ khác khống chế?» . Họ bắt đầu khám phá ra tư tưởng âu châu, vào cuối thế kỷ XIX, tìm hiểu đạo Tin lành . Họ thấy Tin lành đạt đỉnh cao chói lọi của tính thời đại . Thế là người hồi giáo chọn cho mình một mô hình Tin lành . Và họ trở về với lời dạy nguyên thủy của giáo chủ .
Từ đây bắt đầu xuất hiện chủ thuyết quyền lực đầu tiên .

Những đóng góp của văn minh Ả rặp

Nguồn gốc văn minh âu châu, xưa nay, ai cũng biết là từ La-Hi nhưng lại do người Ả rặp đem tới . Tài liệu về văn minh Hi-lạp được dịch qua tiếng á rặp . Từ tiếng Ả rặp, người ta mới phổ biến vào Âu châu qua la-tinh (Sylvain Gouguenheim, Aristote au Mont St Michel) . Tuy nhiên lập luận này có bị tranh cãi .

Nhưng từ thế kỷ VIII, ở Bagdad, hàng ngàn bản dịch đã xuất hiện . Qua thế kỷ XII, nhiều người Âu châu đã bắt đầu học tiếng á rặp để tìm hiểu khoa học và triết học, và dịch Ả rặp ra la-tinh . Ngoài những trao đổi hàng hóa trên Địa Trung hải, tư tưởng hi lạp và á rặp tới Âu châu nhờ những trung tâm học thuật . Nên người ta mới nói « Aristote vào Âu châu đầu quấn khăn » .

Tiếp theo là đồ gốm, da, kiến trúc, dầu thơm, địa lý, toán học, cả môn đánh cờ , …

Vào năm 780, một người Algérie tên Muhammad Ibn Musa al-Khwarizmi, ở Bagdad, tìm ra được môn Đại số học và còn đưa ra phương pháp giải phưong trình một cách khoa học . Hệ thống thập phân, Algorithme, cách xử dụng số á rặp đơn giản ( nguồn gốc từ Ấn độ) đều do ông phát minh . Ông còn là nhà thiên văn học, nhà địa dư học nữa .

Qua thế kỷ XIII, nhà bác học Ibn an-Nafils đã khám phá ra môn y học về sự lưu thông máu huyết và cách hoạt động của phổi, vai trò của tâm thất (tim) trong sự vận hành của máu . Ông còn khám phá sự hoạt động của mạch máu . Ông viết quyển «Phê bình cơ thể học» được một bác sĩ ở Venise phiên dịch vào thế kỷ XVI .
Ibn an-Nafis còn viết về nhãn khoa và sự có lợi cho sức khỏe của bữa ăn quân bình các chất dinh dưỡng .

Về kỹ thuật, vào thế kỷ XII, ông Razzaz al-Jazari, sanh ra ở vùng sông Euphrate, đã nghĩ ra máy đồng hồ, máy âm nhạc tự động, máy tính tự động, máy bơm thủy lợi, …Những biên khảo của nhà kỹ thuật này, về sau, được những người kế nghiệp, đệ tử, sưu tập thành một văn khố đồ sộ lưu lại cho đời sau .

Quyển sách quan trọng hơn hết của ông là «Sách hướng dẫn về những phương thức cơ khí» xuất hiện ỏ Âu châu vào thế kỷ XVI đã giúp người Âu châu sáng chế ra máy chạy hơi nước .

Về tư tưởng, vào thế kỷ XII, Averroès, người ở Marrakech, sanh ra trong một gia đình lớn có chức phận cao, lúc nhỏ được đi học tử tế . Nhờ đó, ông trở nên một nhà thông thái về mọi vấn đề ở vào thời đó: luật học, thần học, triết học, y khoa, vật lý, thiên văn và toán học . Ông làm Thẩm phán và Y sĩ ở triều đình của nhiều vị Quân vương ma-róc . Nhưng ông được nhiều người trọng nể là một triết gia thời đại . Ảnh hưởng của ông vô cùng to lớn khắp cả Âu châu . Chính nhờ ông mà người Âu châu qua thời Trung cổ đã khám phá lại những triết gia Hi-lạp .

Dựa trên Aristote, Averroès xem lại triết học qua nhiều văn bản khác nhau . Ông đem triết học hi-lạp lại gần với Hồi giáo và kinh Coran .

Ông tìm cách chứng minh việc nhận thức theo triết học là chánh đáng, là đúng, điều này đã làm cho ông bị kết tội là phạm thượng . Theo ông, mọi hiện tượng do trí óc con người nghĩ ra đều có thể giải thích . Chỉ có đức tin là không thể giải thích được .

Tư tưởng của Averroès ảnh hưởng Âu châu trong nhiều thế kỷ .

Nhà xã hội học đầu tiên là người Tunisie, ở thành phố Tunis (1332-1406), tên Ibn Khaldoun . Ông học vừa triết học, lịch sử, vừa cả kinh Coran . Ông là người đầu tiên cách mạng môn sử học với ý niệm «Người ta chỉ có thể hiểu rỏ một biến cố đã xảy ra khi kết hợp nó với hoàn cảnh xã hội của biến cố đó » . Nhờ đó mà các sử gia giữ tinh thần tôn trọng sự thật .

Liên hệ với chánh trị nhiều nên ông bị trù dập phải qua Alger tỵ nạn . Ở đây, ông biên soạn 8000 trang viết về lịch sử và xã hội để lại cho đời sau và được xem như sự nghiệp xây dựng môn xã hội học ngày nay .

Người Ả rặp đã có những khám phá vĩ đại và rất sớm về các ngành khoa học nhưng lại không phát huy được. Theo sử gia Arnold Toynbe thì nền văn hóa phía Bắc, về căn bản, thuộc gốc văn hóa du mục nặng về chinh phục, chiếm đoạt nên hung bạo . Trái lại, văn hóa phía Nam, căn bản là nông nghiệp, thiên về xây dựng nên trọng tình cảm . Văn hóa nhân bản .

Trong văn hóa du mục, của cải là chiến lợi phẩm sau lớp gió ngựa lướt qua . Người phụ nữ được đồng hóa theo chiến lợi phẩm .

Ảnh hưởng về văn hóa du mục hãy còn đậm nét trong đời sống xã hội Ả rặp . Với họ, người phụ nữ biểu thị một giá trị trao đổi, còn bị đàn ông ngược đải, bạo hành . Khi tỵ nạn ở Đức, đàn ông Ả rặp ngày nay vẫn còn mang theo nếp văn hóa du mục nên đêm giao thừa vừa qua, tại 4 thành phố lớn của Đức, theo Bộ Tư pháp, một số khá đông trong những người tỵ nạn gốc Algérie, Maroc, Syrie, Iran, … lợi dụng đêm lễ mừng năm mới đến, đã có hơn 1000 người tấn công tình dục công khai những người phụ nữ có mặt tại chỗ hôm ấy . Không chỉ bóp vú phụ nữ, ôm hôn một cách khiêu dâm, mà còn hãm hiếp, xé vớ, xé quần áo lót của nạn nhân . Vẫn theo Bộ Tư pháp, những hành động bỉ ổi này có tổ chức .

Nước Đức rúng động về nạn tấn công tình dục. Ảnh RFI

Nước Đức rúng động về nạn tấn công tình dục. Ảnh RFI

Dân chúng Đức tỏ ra vô cùng bất mãn, bày tỏ lấy làm tiếc cho nhiệt tình của Bà Thủ tướng Merkel đã đón tiếp những người này . Họ bắt đầu đặt lại vấn đề «tại sao tỵ nạn chiến tranh mà tuyệt đại đa số lại là thanh niên đàn ông? Phụ nữ, trẻ con mới là nạn nhân thảm hại hơn chớ?».
Phải chăng điều này hàm chứa một âm mưu «hồi giáo hóa Âu châu?».

Cũng đêm giao thừa ấy, trên Đại lộ Champs-Elysée ở Paris, có cả nửa triệu người, phần đông thanh niên nam nữ, tụ tập với thức uống, cả rượu, Champagne, đợi đúng 12 giờ khuya, cùng một lượt mở rượu, tiếng Champagne nổ vang như pháo tết, vừa nâng ly, nâng chai, ôm nhau hun, chúc mừng nhau năm mới . Tập tục này đã có từ nhiều năm nay, chưa có gì đáng tiếc xảy ra.

Cũng đêm giao thừa, ở Paris và vài thành phố lớn khác, có thêm «tập tục mới » là một nhóm thanh niên đốt xe đậu trên lề đường chơi, chào mừng năm mới . Năm nay chỉ có hơn chín trăm chiêc xe bị đốt (giảm 12% so với năm rồi) nên Chánh quyền mừng rỡ cho rằng giữ an ninh thành công!

Những thanh niên đốt xe được nhận diện là những kẻ  ”lạ» ở vùng Địa-trung-hải .

Âu châu cũng thuộc phía Bắc bán cầu nhưng cách ứng xử xã hội hài hòa, nhân  hậu . Phải chăng vì người Âu châu nhờ sanh ra và lớn lên trong dòng văn hóa bác ái thiên chúa giáo?

© Nguyễn thị cỏ May

© Đàn Chim Việt

1 Phản hồi cho “Hai mặt thật của văn hóa Ả rập- Hồi giáo”

  1. Văn Hường says:

    Bà Markel đã hối hận muộn màng. Nước Pháp, Châu Âu sẽ hối hận. Đan Mạch và các nước Bắc Âu tỉnh táo hơn. Các nước vùng Vịnh giàu có tột độ. Họ lại có cùng Tôn giáo, cùng văn hóa. Tại sao những nước nghèo của Châu Âu phải nhận những người tị nạn Hồi giáo? Các bạn ở Mỹ thử tưởng tượng: Một người bịt mặt, áo chùng đen từ trên xuống dưới, bước vào một cơ quan hoặc một chỗ đông người bên nước bạn, trong thời buổi này, bạn nghĩ gì? Có cái gì quấn quanh người dưới lớp áo ấy không? Ai biết.
    Không phải vấn đề kì thị tôn giáo, mà là vấn đề lòng tốt bị lợi dụng, vấn đề an ninh, vấn đề xâm lăng theo kiểu xưa mà Bà Cỏ May đã kể.

Phản hồi